Mặc dù có kích thước khiêm tốn, thế nhưng tuyến giáp đóng vai trò to lớn trong việc điều chỉnh nhiều chức năng trong cơ thể. Cũng do đó, nếu tuyến này rối loạn có thể dẫn đến các bệnh lý về tuyến giáp, gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Bệnh tuyến giáp là bệnh gì? Làm thế nào để chăm sóc sức khỏe tuyến giáp tốt hơn? Xem ngay bài viết của An Hòa nhé!
Tuyến giáp – “Nhạc trưởng” điều hành mọi cơ quan trong cơ thể
Tuyến giáp nằm ở đâu?
Tuyến giáp là tuyến nội tiết nằm ở phía trước cổ, dưới da và ngay dưới sụn nhẫn. Cấu tạo tuyến giáp gồm thùy trái và thùy phải nối với nhau bằng eo tuyến giáp. Tuyến này nhỏ với trọng lượng khoảng 10 – 20 gam nhưng có vai trò hết sức quan trọng.
Chức năng của tuyến giáp là gì?
Tuyến giáp chịu trách nhiệm sản xuất hormon T3 và T4. Hai hormon giáp này có vai trò chính trong việc kiểm soát quá trình trao đổi chất và sử dụng năng lượng. Bên cạnh đó hormon giáp còn tác động đến sự phát triển của cơ thể; tác động đến hệ thống thần kinh; hệ tiêu hóa; tim mạch; hệ sinh sản; xương khớp và chức năng hô hấp.
Đóng vai trò to lớn trong mọi hoạt động của cơ thể, không lạ gì khi các nhà khoa học đã ví nó giống như một “vị nhạc trưởng”. Tuy nhiên, nếu tuyến giáp “trục trặc” có thể dẫn đến nhiều vấn đề. Cụ thể thế nào, bạn đừng bỏ lỡ thông tin tiếp theo đây nhé.
Các bệnh lý về tuyến giáp thường gặp
Có những loại rối loạn tuyến giáp thường gặp mà bạn cần biết, đó là:
Suy giáp
Suy giáp, suy giảm chức năng tuyến giáp hay nhược giáp đều chỉ tuyến giáp làm việc kém hiệu quả. Lượng hormon tuyến giáp sản xuất không đủ để đáp ứng nhu cầu cơ thể, dẫn đến mọi hoạt động bị chậm lại. Suy giáp có thể phát triển từ các vấn đề trong tuyến giáp, tuyến yên hay vùng dưới đồi.
Bệnh lý có thể được thể hiện qua các triệu chứng sau:
- Da khô
- Táo bón
- Mệt mỏi
- Kém tập trung
- Hạ thân nhiệt, luôn cảm thấy lạnh
- Cơ thể giữ nước
- Trầm cảm
- Đau nhức các cơ, khớp
- Kỳ kinh nguyệt chảy máu kéo dài và quá nhiều – dấu hiệu bệnh tuyến giáp ở nữ
Nguyên nhân dẫn đến suy giáp phổ biến nhất có thể do:
- Viêm tuyến giáp Hashimoto (tình trạng tự miễn dịch gây viêm giáp).
- Do kháng hormon giáp.
- Do các loại viêm giáp khác, chẳng hạn như: viêm giáp cấp tính, viêm giáp sau sinh
- Do cơ thể thể thiếu i-ốt.
Cường giáp
Cường giáp cũng là một trong những bệnh lý về tuyến giáp hay gặp nhất hiện nay. Ngược lại suy giáp, cường giáp có nghĩa là tuyến giáp hoạt động quá mức. Lượng hormon sản sinh ra quá nhiều, mọi hoạt động trong cơ thể bị đẩy nhanh.
Các triệu chứng của cường giáp thường liên quan đến sự gia tăng quá trình trao đổi chất. Ở một số trường hợp nhẹ, bệnh không có triệu chứng rõ ràng.
Các dấu hiệu của bệnh có thể bao gồm:
- Hay lo lắng
- Mệt mỏi
- Nhịp tim nhanh
- Không chịu được nhiệt
- Đổ nhiều mồ hôi
- Tăng nhu động ruột
- Khó tập trung
- Giảm cân không rõ lý do
Nói về nguyên nhân bệnh tuyến giáp cường giáp, một vài yếu tố được nhắc đến là:
- Do bệnh bướu giáp đa nhân độc.
- Bệnh Graves.
- Các nốt tuyến giáp biểu hiện quá mức.
- Do tiêu thụ quá nhiều i-ốt.
Bệnh bướu cổ
Bướu cổ tức là sự phì đại của tuyến giáp, bất kể là nguyên nhân nào, bướu cổ không phải là một bệnh cụ thể. Bướu có thể liên quan đến cường giáp, suy giáp hoặc chức năng tuyến giáp bình thường.
Dấu hiệu mắc bệnh bướu cổ, gồm:
- Trước cổ xuất hiện u, có cảm giác căng tức cổ họng
- Khó thở, ho khan, khàn giọng.. thường ít gặp
- Nhịp tim nhanh
- Kém hoạt động, hay mệt mỏi…
U tuyến giáp
U tuyến giáp là bệnh lý về tuyến giáp được giới chuyên môn hay nhắc đến. U giáp rất hay gặp nhưng trên 90% các u giáp được phát hiện là lành tính. U giáp hay còn được gọi là nhân tuyến giáp. Là những khối/nốt lỏng hoặc đặc hình thành bên trong nhu mô tuyến giáp.
Triệu chứng của bệnh lý u giáp thường sẽ là:
- Có thể nhìn thấy khối u ở trước cổ.
- Khàn tiếng do khối u chèn vào dây thanh quản.
- Khó thở hoặc khó nuốt do khối u chèn ép vào khí quản hoặc thực quản.
- Một vài triệu chứng khác tương tự như suy giáp hay cường giáp.
Ung thư tuyến giáp
Ung thư tuyến giáp (K giáp) phổ biến ở nữ giới trưởng thành so với nam giới hoặc thanh thiếu niên. K giáp có nhiều loại khác nhau tùy thuộc vào loại tế bào cụ thể trong tuyến giáp, cụ thể như:
- K giáp thể nhú
- K giáp thể nang
- K giáp thể tủy
- K giáp không biệt hóa
Có một điều đáng mừng là K giáp được đánh giá là bệnh ung thư “nhẹ nhàng” nhất trong các bệnh ung thư. Nếu phát hiện và điều trị sớm, tiên lượng tốt và tỷ lệ sống sót cao.
>> Xem thêm: Dấu hiệu ung thư tuyến giáp giai đoạn đầu
Yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh lý về tuyến giáp
Bất kỳ ai, giới tính, độ tuổi nào đều có thể mắc các bệnh về tuyến giáp. Bệnh tuyến giáp ở phụ nữ phổ biến hơn cả, tỷ lệ nữ giới bị bệnh cao hơn nam giới khoảng 5 – 8 lần. Ngoài ra, bạn cũng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn nếu:
- Cơ tiền sử gia đình mắc các bệnh về tuyến giáp
- Mắc bệnh tiểu đường tuýp 1, thiếu máu ác tính, suy tuyến thượng thận nguyên phát. Mắc viêm khớp dạng thấp, hội chứng Sjogren hay hội chứng Turner.
- Người từ 60 tuổi trở lên.
- Sử dụng thuốc của chứa i-ốt.
- Người đã từng mắc các bệnh tuyến giáp hoặc ung thư tuyến giáp (phẫu thuật cắt bỏ tuyến giáp hoặc xạ trị).
Rối loạn tuyến giáp được chẩn đoán bằng cách nào?
Các chuyên gia cho biết, bệnh lý về tuyến giáp khó chẩn đoán do triệu chứng của nó có thể giống với các tình trạng bệnh khác. Ví dụ, dấu hiệu bệnh tuyến giáp có thể tương tự với dấu hiệu bạn gặp phải khi mang thai. Để xác định tuyến giáp đang gặp vấn đề cụ thể nào, cần thực hiện một số phương pháp sau:
Khám lâm sàng
- Bác sĩ sẽ ghi nhận các đặc điểm của tuyến giáp như: kích thước, hình dạng, vị trí, tính di động, nóng, sưng…
- Khám các vùng lân cận cổ để xem có hạch không.
- Khám các triệu chứng của suy giáp, cường giáp.
Xét nghiệm máu
Đây là một phương thức đánh giá chức năng của tuyến giáp rất hiệu quả. Mục đích của xét nghiệm máu là để:
- Đo nồng độ Calcitonin trong máu để chẩn đoán K giáp.
- Định lượng hormon giáp T3, T4 và TSH để chẩn đoán phân biệt bệnh bướu cổ và ung thư.
Siêu âm tuyến giáp
Hình ảnh qua siêu âm Doppler sẽ giúp bác sĩ phát hiện:
- Tổn thương dạng khối ở tuyến giáp: U giáp, nhân, nang giáp, vôi hóa…
- Kiểm tra mạch máu của tuyến giáp và các mạch máu lân cận.
- Đánh giá độ mềm, cứng của một tổn thương.
Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ
Phương pháp này rất hiệu quả để biết chính xác nhân giáp lành tính hay ác tính. Một số tế bào trong u giáp sẽ được bác sĩ lấy ra và tiến hành nhuộm. Sau đó soi dưới kính hiển vi xem chúng có gì bất thường không. Các tế bào bất thường thường có thể là dấu hiệu của ung thư tuyến giáp.
Xạ hình tuyến giáp
Muốn biết có mắc các bệnh lý về tuyến giáp nào không có thể được bác sĩ chỉ định xạ hình tuyến giáp. Để làm điều này, bác sĩ sẽ sử dụng chất phóng xạ I-131 hoặc Technetium – 99m.
Tuyến giáp cực kỳ quan trọng đối với cơ thể và có thể thăm khám được. Qua thăm khám kỹ lưỡng bác sĩ sẽ có kết luận tình trạng tuyến giáp như thế nào. Và từ đó lựa chọn cách điều trị đúng đắn, kịp thời.
Mẹo hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tuyến giáp khỏe mạnh
Nhằm phòng chống các bệnh lý về tuyến giáp, các bác sĩ chuyên khoa An Hòa đã bật mí một số mẹo chăm sóc tuyến giáp hiệu quả. Bạn có thể tham khảo và áp dụng ngay từ bây giờ.
Ăn uống đủ chất
Một chế độ ăn uống cân bằng và giàu chất dinh dưỡng là điều hết sức cần thiết để tuyến giáp ổn định. Nên kết hợp thực phẩm giàu i-ốt như cá, rong biển, sữa và muối i-ốt. Bổ sung Selen từ các loại hạt để hỗ trợ chức năng tuyến giáp. Đừng quên ăn ngũ cốc nguyên hạt chứa nhiều kẽm. Và ăn các loại thịt nạc giúp tuyến giáp sản xuất hormon tốt hơn.
Không sử dụng thực phẩm chế biến sẵn
Bệnh tuyến giáp kiêng ăn gì? Đồ ăn chế biến sẵn chứa rất nhiều chất phụ gia có thể cản trở tuyến giáp sản xuất hormon. Ngoài ra, bạn cần giảm tiêu thụ đường tinh luyện, thực phẩm chứa chất béo. Thay vào đó, hãy ưu tiên chọn thực phẩm nguyên chất để hỗ trợ tuyến giáp khỏe mạnh.
Cân bằng lượng i-ốt hấp thụ
Mặc dù i-ốt rất quan trọng đối với tuyến giáp. Thế nhưng nếu nạp quá nhiều i-ốt cũng gây ra vấn đề phức tạp. Hãy cân nhắc lượng i-ốt tiêu thụ mỗi ngày, nếu không biết ăn bao nhiêu bạn có thể hỏi ý kiến chuyên gia dinh dưỡng.
Vận động cơ thể thường xuyên
Thể dục, thể thao thường xuyên giúp thúc đẩy quá trình trao đổi chất và điều chỉnh hàm lượng hormon. Hơn nữa, vận động mỗi ngày còn giúp tim mạch khỏe mạnh, cơ thể dẻo dai, hệ miễn dịch đủ tốt để chống lại vi rút vi khuẩn.
Ngủ đủ giấc
Một giấc ngủ chất lượng rất quan trọng đối với sức khỏe tổng thể, bao gồm cả chức năng tuyến giáp. Bạn nên ngủ sớm, ngủ đủ 7 – 9 tiếng mỗi đêm để tuyến giáp sản xuất hormon và điều chỉnh quá trình trao đổi chất.
Quản lý căng thẳng
Căng thẳng tinh thần thường xuyên sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động tuyến giáp. Bạn có thể giải tỏa tâm lý bằng các cách như: tập yoga, thiền, một vài bài tập thở sâu. Hay một số bộ môn yêu thích để tạo niềm vui cho bản thân.
Hạn chế tiếp xúc môi trường ô nhiễm
Chất độc từ môi trường: khói bụi, hóa chất, kim loại nặng… đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tuyến giáp. Bạn hãy bảo vệ mình bằng cách sử dụng đồ bảo hộ nếu bắt buộc phải đối mặt, chú ý lọc nước trước khi uống…
Ưu tiên khám sức khỏe định kỳ
Khám sức khỏe định kỳ là điều cần thiết để phát hiện các bệnh lý về tuyến giáp. Nếu bạn có các triệu chứng bất thường của tuyến giáp hoạt động quá mức hoặc kém hoạt động. Bác sĩ có thể đề nghị làm xét nghiệm để xem có vấn đề bất thường nào.
Đối với những người mắc chứng rối loạn hormon giáp cần dùng thuốc. Việc tuân thủ nghiêm ngặt các loại thuốc được bác sĩ kê và kiểm tra sức khỏe định kỳ rất quan trọng. Nó giúp nồng độ hormon giáp trở về mức cân bằng.
Hãy đến ngay Chuyên khoa tuyến giáp An Hòa để được khám tuyến giáp chuyên sâu. Hoặc bạn liên hệ hotline 092.462.5678 trợ lý bác sĩ hỗ trợ chi tiết và đặt lịch khám KHÔNG MẤT PHÍ cho bạn.
