Nguyên nhân gây bệnh cường giáp có phải do ăn nhiều iot?

Tư vấn chuyên môn

BS.CKI PHẠM ANH TÚ

Chuyên Khoa Tuyến Giáp

Hiện có rất nhiều ý kiến cho rằng dinh dưỡng không phù hợp có thể tăng nguy cơ gây bệnh cường giáp. Vậy nguyên nhân gây bệnh cường giáp có phải do ăn nhiều iot? Tiếp nhận thông tin trên, bác sĩ Chuyên khoa tuyến giáp An Hòa đã có những chia sẻ hữu ích trong bài viết dưới đây.

Giải thích cường giáp là bệnh gì?

Cường giáp hay còn gọi là cường chức năng tuyến giáp, tuyến giáp ở cổ hoạt động quá mức. Lượng hormon mà tuyến này sản xuất ra quá nhiều vượt mức nhu cầu của cơ thể. Cũng chính vì vậy mà quá trình trao đổi chất với tốc độ nhanh hơn.

Bệnh cường giáp có thể xuất hiện ở bất kỳ đối tượng nào, đặc biệt là phụ nữ. Nếu không phát hiện và chữa trị sớm, cường giáp có thể biến chứng nặng đe dọa đến sức khỏe. Thậm chí là tính mạng con người khi biến chứng nặng.

Nguyên nhân gây bệnh cường giáp có phải do ăn nhiều iot?

Bác sĩ giải đáp

Trao đổi với Bác sĩ chuyên khoa tuyến giáp, BS Phạm Anh Tú về thắc mắc trên, bác sĩ giải đáp rằng:

Nguyên nhân gây bệnh cường giáp có thể do cơ thể hấp thụ lượng lớn iod. Một số thực phẩm giàu iod như: rong biển, tảo bẹ, các loại cá biển, rau cần, cải thảo, trứng gà… Khi bạn ăn nhiều những thực phẩm trên dẫn đến tăng tổng hợp quá nhiều hormone thyroxine và triiodothyronine.

Ngoài ra, khi một số trường hợp bị cường giáp sau khi tiếp nhận lượng lớn iod. Ví dụ như sau tiêm cản quang giàu iod để chụp cắt lớp vi tính. Hoặc uống amiodarone mà không được theo dõi đầy đủ. Bác sĩ Tú cũng cho biết thêm, ở các vùng địa phương nhất là vùng núi, lượng iod thêm vào muối ăn để phòng bướu cổ cũng có thể gây ra cường giáp.

>> Tìm hiểu thêm: Bệnh cường giáp không nên ăn gì?

Một số nguyên nhân khác gây cường giáp

Nguyên nhân gây bệnh cường giáp không chỉ do ăn quá nhiều i-ốt, mà còn có thể do một số yếu tố sau:

Do mắc Basedow

Basedow (Graves) là tình trạng rối loạn tự miễn. Lúc này hệ thống miễn dịch của cơ thể tấn công tuyến giáp, khiến tuyến giáp sản tiết ra quá nhiều hormone. Có thể nói, Basedow là nguyên nhân thường gặp nhất gây cường giáp.

Do viêm tuyến giáp mạn tính Hashimoto

Bệnh Hashimoto là bệnh tự miễn với biểu hiện ban đầu là cường giáp và tăng iod. Giai đoạn tiếp theo là suy tuyến giáp do thâm nhiễm các mô lympho bào vào mô giáp. Dần dần mô giáp tự miễn bị phá hủy.

Viêm giáp Hashimoto thường gặp ở người trẻ tuổi, trẻ em, có thể di truyền trong gia đình. Cường giáp thường diễn ra trong một thời gian ngắn và kéo dài một vài tháng.

Bướu đơn và đa nhân độc

Bướu đa nhân độc là kết quả của sự tăng sinh, lan tỏa hoặc tập trung các tế bào nang giáp hoạt động riêng lẻ với sự điều chỉnh của hormon kích thích tuyến giáp TSH. Nguyên nhân này thường xuất hiện ở người ngoài 50 tuổi, đặc biệt là người đã có tiền sử về bướu giáp đa nhân.

Với bướu đơn nhân độc, khoảng 10% trường hợp bướu nhân có cường giáp, bệnh tiến triển chậm. Sau khi có nhân nhiều năm và thường xảy ra ở người 30 – 40 tuổi, có nhân giáp to >2,5cm.

Nguyên nhân gây bệnh cường giáp do thuốc

Khi sử dụng thuốc điều trị rối loạn nhịp tim amiodarone, thuốc này chứa 37% là iod hoặc 75mg iod/viên 200mg. Thuốc gây tăng tổng hợp hormon giáp và tăng giải phóng hormon giáp do viêm giáp.

Bên cạnh đó, một số loại thuốc khác cũng có thể gây ra cường giáp như: lithium, interleukin-2… Lithium gây viêm giáp, Interleukin-2 tạo cơ hội cho bệnh tuyến giáp tự miễn có thể gây cường giáp hoặc suy giáp.

Bị cường giáp có thể do một số nguyên nhân khác như:

Do u tuyến yên tiết TSH.
Bị cường giáp do u quái buồng trứng.
Do chửa trứng hoặc u tế bào mầm tinh hoàn.
Do TSH không phải tăng do tăng sinh tế bào sản xuất TSH.
Bị cường giáp do hội chứng kháng hormon giáp.

Đối tượng có nguy cơ dễ bị cường giáp

Như đã nói ở trên, cường giáp không chừa bất kỳ đối tượng nào. Tuy nhiên, nếu thuộc một trong số những điều dưới đây, bạn có nguy cơ mắc bệnh rất cao.

Bạn đã trên 60 tuổi.
Bệnh cường giáp ở phụ nữ gấp 3 – 6 lần nam giới.
Người đã từng gặp vấn đề về tuyến giáp trong quá khứ.
Sinh ra trong gia đình có người thân từng mắc bệnh tuyến giáp.
Những người có một số tình trạng bệnh lý nhất định, chẳng hạn như tiểu đường loại 1.
Phụ nữ đang mang thai hoặc đã sinh con trong vòng 6 tháng qua.
Người tiêu thụ quá nhiều iot. Như BS Tú chia sẻ, cường giáp có thể xảy ra do bạn ăn quá nhiều thực phẩm giàu iot.

Nhận biết bệnh cường giáp bằng cách nào?

Ở mỗi người, dấu hiệu và triệu chứng bệnh cường giáp không giống nhau. Bệnh lý thường có những triệu chứng phổ biến như sau:

Tóc mỏng, dễ gãy
Hay lo lắng
Dễ cáu kỉnh, nổi nóng vô cớ
Có thể đổ mồ hôi nhiều hơn bình thường
Da mỏng đi
Cơ yếu, nhất là ở đùi và cánh tay trên
Tay run rẩy
Tim đập nhanh, đánh trống ngực
Huyết áp cao

Rối loạn giấc ngủ
Giảm trí nhớ, lú lẫn
Tiêu chảy kéo dài
Sút cân
Hay mệt mỏi, thiếu năng lượng
Mắt nhạy cảm với ánh sáng mạnh
Chu kỳ kinh nguyệt không đều – dấu hiệu cường giáp ở nữ
Tuyến giáp có thể lớn hơn bình thường

Những triệu chứng trên có thể dễ bị nhầm lẫn do chúng giống như vấn đề sức khỏe khác. Bởi vậy, khi nghi ngờ có dấu hiệu bất thường, bạn nên đi khám. Đến gặp bác sĩ để chẩn đoán và xác định nguyên nhân gây bệnh cường giáp.

Phương pháp chẩn đoán và điều trị bệnh cường giáp

Chẩn đoán

Cường giáp được chẩn đoán như thế nào? Khi đến trung tâm y tế, bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử bệnh của bạn. Đồng thời người bệnh cần thăm khám và làm một số xét nghiệm khác giúp chẩn đoán cường giáp. Cụ thể như:

Xét nghiệm máu: Mục đích là để đo lượng hormon tuyến giáp và hormon kích thích tuyến giáp trong máu của bạn.
Siêu âm tuyến giáp: Hình ảnh siêu âm cho biết tuyến giáp của bạn có bất kỳ khối u nào không.
Chụp tuyến giáp: Bác sĩ sẽ sử dụng chất phóng xạ để tạo hình ảnh tuyến giáp.

Điều trị

Tùy vào nguyên nhân, tình trạng bệnh và nhu cầu đáp ứng của cơ thể mà bác sĩ sẽ lên phác đồ điều trị. Điều trị hiệu quả cần dựa vào triệu chứng, độ tuổi và sức khỏe tổng quát. Nó còn phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng.

Các phương pháp điều trị cường chức năng tuyến giáp gồm có:

Thuốc: Thuốc giúp giảm nồng độ hormon tuyến giáp trong máu.

Iot phóng xạ: Iot được bào chế dưới dạng lỏng hoặc dạng viên. Khi đi vào cơ thể, nó tiếp cận và phá hủy dần các tế bào tuyến giáp để tuyến này sản xuất ít hormon hơn.

Phẫu thuật: Xem xét vào tình trạng bệnh, bác sĩ có thể sẽ cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp.

Thuốc chẹn beta: Những loại thuốc này có công dụng ngăn chặn tác động của hormon giáp lên cơ thể. Giúp ổn định nhịp tim, người bệnh không còn hồi hộp vì tim đập nhanh nữa.

Thuốc steroid: Thuốc này có thể được sử dụng để làm nhẹ tình trạng viêm gây ra một số dạng viêm tuyến giáp.

Điều gì xảy ra nếu cường giáp không được điều trị sớm?

Bệnh cường giáp sống được bao lâu? Cường giáp nếu không khám chữa sớm, bệnh kéo dài có thể làm phát triển một số biến chứng nặng nề.

Biến chứng ở mắt

Các vấn đề về mắt do bệnh tuyến giáp ảnh hưởng đến khoảng 1 trong 4 người bị cường giáp do bệnh Graves.

Hay chảy nước mắt
Khô mắt và có sạn
Nhảy cảm với ánh sáng
Mắt đổ
Nhìn mờ hoặc tình trạng song thị
Mắt lồi
Mí mắt sưng, đỏ…

Các triệu chứng này được cải thiện khi tuyến giáp hoạt động quá mức được điều trị. Tuy nhiên, vẫn có trường hợp có thể vẫn tiếp tục gặp vấn đề về mắt. Nghiêm trọng nhất là mất thị lực.

Suy giáp

Điều trị tuyến giáp hoạt động quá mức bằng iot phóng xạ khiến nồng độ hormon giáp trở nên quá thấp. Tình trạng này được gọi là suy giáp, tuyến giáp hoạt động kém. Bệnh đi kèm các triệu chứng như:

Tăng cân
Nhạy cảm với lạnh
Hay mệt mỏi
Táo bón
Trầm cảm

Suy giáp có thể là tạm thời, nhưng thường là vĩnh viễn và cần điều trị lâu dài bằng thuốc hormon tuyến giáp.

Biến chứng cường giáp ảnh hưởng đến mang thai

Nếu bị cường giáp trong lúc mang thai và tình trạng bệnh không được kiểm soát tốt, có thể làm tăng nguy cơ:

Sẩy thai
Tiền sản giật
Chuyển dạ và sinh non
Con sinh ra bị nhẹ cân

Cơn bão giáp

Trong một số trường hợp hiếm gặp, cường giáp nặng có thể dẫn đến tình trạng nghiêm trọng đe dọa đến tính mạng được gọi là cơn bão giáp. Sự bùng phát đột ngột của các triệu chứng có thể được kích hoạt bởi:

Mang thai
Không uống thuốc đúng cách
Mắc bệnh nhiễm trùng
Tổn thương tuyến giáp…
Triệu chứng khi gặp cơn bão giáp gồm:
Sốt cao
Nhịp tim nhanh
Tăng huyết áp
Vàng da và mắt
Dễ bị kích động
Mất ý thức

Cơn bão giáp cần phải cấp cứu kịp thời nếu không người bệnh có thể mất đi sự sống.

Các biến chứng khác

Tuyến giáp hoạt động quá mạnh cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc phải:

Xương yếu: Xương của bạn giòn và dễ gãy hơn.
Rung nhĩ: Nhịp tim không đều và thường nhanh bất thường.
Suy tim: Tình trạng tim không thể bơm máu đi khắp cơ thể một cách bình thường.

Có thể nói rằng, nguyên nhân gây bệnh cường giáp không chỉ do ăn quá nhiều iot mà còn liên quan đến nhiều vấn đề khác. Điều quan trọng là bạn cần chủ động thăm khám sức khỏe định kỳ, xây dựng lối sống khoa học để bảo vệ sức khỏe tổng thể.

Để được thăm khám, tầm soát bệnh tuyến giáp với chi phí 0Đ. Quý khách vui lòng liên hệ đặt lịch tại Chuyên khoa tuyến giáp An Hòa theo thông tin sau:

HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM CHUYÊN KHOA TUYẾN GIÁP AN HÒA

️ĐẠT DANH HIỆU VÀNG – THƯƠNG HIỆU SỐ 1 VIỆT NAM 2024