Tuyến giáp là gì? Vị trí, cấu tạo và chức năng của tuyến giáp

Tư vấn chuyên môn

BS.CKI PHẠM ANH TÚ

Chuyên Khoa Tuyến Giáp

Tuyến giáp là một tuyến nội tiết lớn nhất giữ nhiều chức năng quan trọng, chúng ta thường xuyên nghe về nó nhưng rất ít người biết tuyến giáp là gì? Vị trí nằm ở đâu và chúng có chức năng gì? Tất cả những thắc mắc trên sẽ được An Hòa giải đáp chi tiết trong bài viết dưới đây.

Tuyến giáp là gì?

Tuyến giáp hay còn gọi là Thyroid, là một tuyến nội tiết lớn nhất cơ thể. Nó đóng vai trò giống như một nhạc trưởng điều hòa mọi hoạt động trong cơ thể của chúng ta. Là tuyến nội tiết có chức năng tiết ra các hormone giáp trạng như Thyroxine (T4) và hormon tri-iodo-thyronine (T3).

Vị trí của tuyến giáp trong cơ thể

Tìm hiểu về vị trí, tuyến giáp nằm ở phía trước cổ với hình dạng giống như cánh bướm. Phía trước thyroid là da và cơ thịt còn phía sau là khí quản. Tuyến giáp thường có trọng lượng khoảng 10 – 20 gam.

Cấu tạo của tuyến giáp

Cấu tạo của thyroid gần giống với hình con bướm, với 2 thùy quấn quanh khí quản và nối với nhau bằng eo tuyến giáp.
Nhiệm vụ của tuyến giáp là sản xuất và lưu trữ các hormon giáp. Biểu mô thyroid hình thành các nang chứa các chất keo, đây là một kho chứa rất nhiều protein và các nguyên liệu cần thiết phục vụ quá trình sản xuất hormon giáp. Kích thước các nang từ 0,02 – 0,3mm và biểu mô có hình trụ hoặc lập phương.
Ở khoảng trống giữa các nang chính là các tế bào cận nang. Các tế bào này tiết ra chất calcitonin để tham gia vào quá trình điều hóa chuyển hóa canxi trong cơ thể.

Chức năng của tuyến giáp

Thyroid sản xuất ba loại hormon chính và phóng thích chúng vào máu. Hai trong số chúng được gọi là triiodothyronine (T3) và thyroxine (T4). Chúng có tác dụng tăng tốc độ trao đổi chất trong cơ thể, giúp kiểm soát lượng canxi trong máu.
Hormon giáp làm tăng hoạt động tế bào, tăng cường chuyển hóa glucid. Làm tăng đường huyết và tăng cường chuyển hóa lipit tạo năng lượng cho cơ thể hoạt động, gây giảm cân.
Tác động lên hoạt động tuyến sữa và tuyến sinh dục.
Tăng lưu lượng máu qua tim, ổn định nhịp tim, tăng hô hấp để cung cấp oxy cho sự chuyển hóa các mô cơ quan.
Tăng cường hoạt động bộ não và hệ thần kinh.

Tuyến giáp tương tác với những cơ quan và tuyến nào khác?

Hệ thống nội tiết là một mạng lưới phức tạp của các tuyến và hormon. Khá nhiều tuyến và hormon có mối liên hệ mật thiết với nhau và gửi tín hiệu hoạt động qua lại. Bên cạnh đó, các hormon có thể ức chế lẫn nhau.

Trước tiên, vùng dưới đồi (khu vực nhỏ ở trung tâm của não, nằm giữa tuyến yên và đồi thị) tiết ra hormon giải phóng thyroid. Hormone này kích thích một phần tuyến yên tiết ra hormon kích thích tuyến giáp. Thyroid sau đó kích thích các tế bào nang tuyến giáp giải phóng thyroxine và triiodothyronine nếu cơ thể có đủ lượng iod.

Tuyến giáp ảnh hưởng đến các cơ quan nào trong cơ thể?

Các chuyên gia bác sĩ cho biết, tuyến giáp và các hormon ảnh hưởng đến hầu hết mọi hệ thống cơ quan trong cơ thể, bao gồm:

Hệ thống thần kinh: Thyroid hoạt động không bình thường sẽ gây ra các triệu chứng bệnh tuyến giáp ảnh hưởng đến hệ thống thần kinh. Bao gồm: ngứa ran, tê hoặc đau, nóng rát ở các bộ phận cơ thể bị ảnh hưởng. Suy giáp gây mệt mỏi, trầm cảm và cường giáp gây lo lắng.
Hệ thống tim mạch: Thyroid đóng vai trò giúp điều chỉnh lượng máu tim được bơm qua hệ thống tuần hoàn, nhịp tim, sức co bóp của tim.
Hệ thống tiêu hóa: Tuyến giáp có mối liên quan đến cách thức ăn di chuyển qua hệ thống tiêu hóa.
Hệ thống sinh sản: Nếu thyroid hoạt động không bình thường sẽ gây ra chu kỳ kinh nguyệt không đều, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.

Đối tượng dễ mắc bệnh lý tuyến giáp

Các bác sĩ chuyên khoa trả lời rằng, bệnh tuyến giáp thường xảy ra ở nữ giới nhiều hơn so với nam giới. Đây là do sự khác biệt trong cấu tạo cơ thể và mặt giải phẫu cũng như thay đổi sinh lý. Cơ thể phụ nữ phải trải qua nhiều thay đổi về nội tiết tố hơn nam giới.

Bệnh tuyến giáp có nguy hiểm không? 4 bệnh lý tuyến giáp thường gặp

Các bệnh lý thường gặp liên quan đến sức khỏe tuyến giáp là bệnh gì? Bệnh tuyến giáp có nguy hiểm không? Những thông tin tiếp theo sẽ chỉ ra các bệnh tuyến giáp phổ biến hiện nay.

Bệnh viêm tuyến giáp Hashimoto (suy giáp)

Bệnh viêm Hashimoto được hiểu là một bệnh tự miễn do rối loạn hệ miễn dịch làm chống lại chính mô của cơ thể. Đối với bệnh này, mô chính là tuyến giáp sẽ dẫn đến bệnh nhược giáp. Đây là tình trạng ngăn chặn thyroid sản xuất ra các hormon mà cơ thể cần.

Bệnh Hashimoto có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, tuy nhiên phổ biến nhất là phụ nữ trung niên. Đây cũng chính là nguyên nhân phổ biến nhất của chứng suy giáp ở Hoa Kỳ, ảnh hưởng đến khoảng 5/100 người Mỹ.

Bệnh Graves (cường giáp)

Bệnh Graves là do rối loạn hệ thống miễn dịch dẫn đến tình trạng sản xuất hormon giáp tăng quá mức, hiện tượng này gọi là cường giáp. Một trong những dạng phổ biến nhất của cường giúp chính là bệnh Graves.

Hormon giáp ảnh hưởng đến chức năng hệ thần kinh, nhiệt độ cơ thể, phát triển não và các thành phần quan trọng khác. Nếu không chữa trị kịp thòi bệnh sẽ để lại nhiều biến chứng nguy hiểm đe dọa sức khỏe người bệnh.

Xem thêm: >>> 5 Nguyên nhân chính gây nên bệnh cường giáp

Bệnh bướu cổ

Dấu hiệu bệnh tuyến giáp ở nữ là gì? Bướu cổ là hiện tượng gia tăng kích thước nhưng không phải do ung thư tuyến giáp. Nguyên nhân chính của bướu cổ là do chế độ ăn thiếu iod. Trên toàn thế giới, ước tính có khoảng 15,8% dân số bị bướu cổ.

Bệnh bướu cổ phổ biến ở phụ nữ và người trên 40 tuổi. Ngoài thiếu hụt iod thì còn có các yếu tố rủi ro khác như: việc sử dụng các loại thuốc nhất định, tiền sử bệnh gia đình, phơi nhiễm phóng xạ, mang thai…

Nhân tuyến giáp

Khi mô tuyến giáp phát triển bất bình thường hình thành nên một hoặc nhiều nốt, gọi là bướu giáp nhân. Một trong các nhân giáp này có thể phát triển thành tổ chức tế bào ung thư, tuy nhiên tỷ lệ này tương đối thấp.

Mặt khác, tỷ lệ người bướu giáp đơn nhân thường cao hơn người có bướu giáp đa nhân. Đa số các nhân giáp không gây ra bất kỳ triệu chứng nào, thế nhưng nếu phát triển đủ lớn có thể gây sưng ở cổ làm bạn khó thở, đau khi nuốt và bướu cổ.

Tìm hiểu thêm: >>> Ung thư tuyến giáp

Cách bảo vệ và chăm sóc tuyến giáp khỏe mạnh

Bệnh tuyến giáp ở phụ nữ, bệnh tuyến giáp ở nam cần phải được phát hiện và can thiệp kị thời. Bởi vậy việc bảo vệ và chăm sóc sức khỏe cho thyroid cần được chú trọng. Vậy làm cách nào để có được một tuyến giáp khỏe mạnh? Tham khảo một số cách dưới đây:

Xây dựng chế độ ăn uống cần bằng dinh dưỡng

Một trong những điều quan trọng, cần thiết nhất để có thể duy trì tuyến giáp khỏe mạnh là xây dựng cho mình chế độ ăn uống cân bằng. 70% hệ thống tự miễn dịch được tìm thấy trong ruột được gọi là GALT. Nếu niêm mạch ruột bị viêm sẽ kích hoạt phản ứng miễn dịch. Các nghiên cứu cho thấy điều này cực kỳ quan trọng trong sự phát triển của bệnh tuyến giáp.

Để kiểm soát tình trạng viêm, bạn cần phải tuân theo chế độ ăn uống cân bằng dinh dưỡng, bao gồm:

Rau
Trái cây
Đậu
Các loại ngũ cốc
Các loại hạt
Cá và hải sản
Dầu ăn và chất béo lành mạnh: dầu hạt cải hữu cơ, dầu ô liu, dầu dừa, dầu hướng dương, dầu cây rum, bơ, các loại hạt…

Cảnh giác với một số loại thực phẩm

Người bệnh cần tránh các loại thực phẩm chế biến chứa đường, có chất bảo quản và phẩm màu.
Tránh thực phẩm đã qua chế biến, chất béo đã qua chuyển hóa, siro bắp có hàm lượng đường fructose cao, đường tinh luyện, bột ngọt có thể gây viêm ruột.
Không nên ăn các loại rau họ cải như bắp cải, súp lơ, su hào, cải xoăn, cải xoong, cải Bruseld, cải thìa. Chúng chứa nhiều chất dinh dưỡng như vitamon B9, vitamin C nhưng ăn sống với liều lượng cao có thể gây rối loạn tuyến giáp.

Bổ sung các chất cần thiết theo chỉ định của bác sĩ

Iod: Iod là rất cần thiết cho quá trình tổng hợp hormon giáp, thiếu iod có thể gây phì đại tuyến và suy giáp. Thế nhưng, quá nhiều iod cũng không tốt cho cơ thể vì có thể gây ra chứng cường giáp ở những người nhạy cảm. Do đó, người bệnh tuyến giáp cần uống thuốc Iodine dưới chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
Cải thiện sức khỏe tuyến giáp bằng vitamin D hoặc selen: Nghiên cứu lâm sàng cho thấy dùng 200 mcg khoáng chất selen mỗi ngày có thể giảm các kháng thể kháng tuyến giáp. Sự thiếu hụt vitamin D nghiêm trọng có thể liên quan đến bệnh tự miễn dịch. Vì vậy bạn cần phải nhờ bác sĩ kiểm tra mức vitamin D và bổ sung nếu hàm lượng thấp dưới mức bình thường.
Probiotic: Probiotic có thể tăng cường nhu động, cải thiện tính thấm của ruột, giúp điều chỉnh hẹ thống miễn dịch và hỗ trợ điều trị bệnh tuyến giáp.

Hạn chế tiếp xúc với những chất độc từ môi trường bên ngoài

Nếu tiếp xúc lâu dài với các loại hóa chất can thiệp vào hệ thống nội tiết của cơ thể có thể dẫn đến các vấn đề về tuyến giáp. Chính vì vậy, bạn cần lưu ý nhóm chất ôm nhiễm hữu cơ bền vững Perfluorinated thường tìm thấy trong các những đồ vật như:

Vải chống thấm nước
Thảm
Dụng cụ nấu chống dính
Bọt chữa cháy
Các sản phẩm làm từ da

Ngoài ra, bạn nên tránh sử dụng xà phòng kháng khuẩn chứa Triclosan. Đây là thành phần làm thay đổi quá trình điều hòa hormon trong các nghiên cứu trên động vật (các nghiên cứu trên có thể người vẫn đang được thực hiện).

Tuyến giáp là tuyến nội tiết giữ vai trò vô cùng quan trọng trong với cơ thể. Việc tìm hiểu về vị trí, cấu tạo, tuyến giáp tiết hormon gì, có chức năng ra sao, thường gặp phải các bệnh gì sẽ cho bạn cái nhìn tổng quan. Để từ đó xây dựng được chế độ chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình. Liên hệ với An Hòa để được tư vấn và điều trị các bệnh lý tuyến giáp.

[ PHÒNG KHÁM CHUYÊN KHOA TUYẾN GIÁP AN HÒA ]