Vị trí chức năng của tuyến giáp và cách bảo vệ tuyến giáp

Tư vấn chuyên môn

BS.CKI PHẠM ANH TÚ

Chuyên Khoa Tuyến Giáp

Mỗi cơ quan trong cơ thể dù lớn hay bé đều nắm giữ chức năng quan trọng, điển hình nhất là tuyến giáp. Tuyến nội tiết nhỏ nhưng được ví như vị nhạc trưởng điều hành mọi hoạt động diễn ra bên trong cơ thể. Vậy, vị trí chức năng của tuyến giáp như thế nào? Cách bảo vệ tuyến giáp có khó không? Đừng bỏ lỡ bài viết của An Hòa.

Tìm hiểu vị trí chức năng của tuyến giáp

Tuyến giáp của bạn nằm ở đâu?

Tuyến giáp là tuyến nội tiết nằm ở phía trước cổ ngay dưới yết hầu (thanh quản). Quan sát trên hình ảnh siêu âm, ta thấy tuyến này giống một chú bướm. Và bao gồm hai thùy nằm ở hai bên khí quản, thùy trái và thùy phải được nối với nhau bằng eo giáp. Tuyến giáp bình thường không thể nhìn thấy hay cảm nhận được bằng cách ấn ngón tay vào cổ.

Trọng lượng tuyến giáp khoảng từ 10 – 20 gam, kích thước bình thường từ 0,02 – 0,3mm. Chức năng là sản xuất và lưu trữ các hormon tuyến giáp. Biểu mô tuyến giáp hình thành các nang chứa đầy chất keo. Đây giống như kho báu chứa protein và các nguyên liệu cần thiết cho quá trình sản xuất hormon giáp.

Ngoài ra, chúng ta có thể tìm thấy các tế bào cận nang trong khoảng trống giữa các nang. Các tế bào này tiết calcitonin, tham gia vào quá trình điều hòa chuyển hóa canxi trong cơ thể.

Khám phá chức năng của tuyến giáp

Tuyến giáp của bạn sản xuất ra những loại hormon nào?

Vị trí chức năng của tuyến giáp chịu trách nhiệm sản xuất hormon T4, T3, RT3 và Calcitonin. Cụ thể như sau:

T4 – Thyroxine: T4 là hormon chính được tạo ra bởi tuyến giáp và giải phóng vào máu. Chất này có thể chuyển đổi thành T3 thông qua quá trình khử iod.
T3 – Triiodothyronine: T3 được tuyến giáp sản xuất ít hơn so với T4. Tuy nhiên, T3 ảnh hưởng nhiều đến quá trình trao đổi chất hơn so với T4.
RT3 – Triiodothyronine đảo ngược: Một lượng rất nhỏ RT3 được tuyến giáp tạo ra làm đảo ngược tác dụng của T3.
Calcitonin: Hormon này giúp điều chỉnh lượng canxi trong máu.
Để tạo ra hormon, tuyến giáp cần cố iod – nguyên tố có trong thực phẩm và nước. Tuyến giáp hấp thụ iod và chuyển hóa thành hormon giáp. Tuy nhiên, quá ít hoặc quá nhiều iod trong cơ thể đều ảnh hưởng đến mức độ hormon tuyến giáp tạo và tiết ra.

Tuyến giáp tương tác với những cơ quan và tuyến nào?

Trong cơ thể, hệ thống nội tiết là một mạng lưới phức tạp. Rất nhiều tuyến và hormon có mối liên hệ mật thiết và gửi tín hiệu hoạt động qua lại. Bên cạnh đó, các hormon cũng có thể ức chế lẫn nhau.

Chẳng hạn như, vùng dưới đồi tiết ra hormon giải phóng tuyến giáp (TRH). Hormon này kích thích tuyến yên một phần tiết ra hormon kích thích tuyến giáp (TSH). TSH sau đó kích thích các tế bào nang tuyến giáp giải phóng T4 và T3 nếu có đủ lượng iod trong cơ thể.

Tuyến giáp ảnh hưởng đến hầu hết mọi hệ thống cơ quan trong cơ thể

Vị trí chức năng của tuyến giáp ảnh hưởng đến hầu như mọi hệ thống cơ quan trong cơ thể, gồm có:

Hệ thống thần kinh: Tuyến giáp trục trặc gây ra các triệu chứng ảnh hưởng đến hệ thống thần kinh, bao gồm: tê, ngứa ran, nóng rát hoặc đau ở các bộ phận bị ảnh hưởng. Cường giáp gây lo lắng và suy giáp gây trầm cảm.

Hệ thống tim mạch: Lưu lượng máu, nhịp tim, sức mạnh và sức co bóp của tim được tuyến giáp điều chỉnh qua hệ thống tuần hoàn.

Hệ thống tiêu hóa: Tuyến giáp liên quan đến cách thức di chuyển của thức ăn qua hệ thống tiêu hóa.

Hệ thống sinh sản: Tuyến giáp hoạt động bất thường gây rối loạn chu kỳ kinh nguyệt và các vấn đề về khả năng sinh sản.

Đối tượng nào dễ mắc bệnh tuyến giáp

Trên phạm vi toàn thế giới, ước tính có trên 200 triệu người mắc bệnh liên quan đến tuyến giáp. Bệnh không chừa bất kỳ giới tính, lứa tuổi nào. Tuy nhiên, nữ giới có khả năng bị bệnh về tuyến giáp cao hơn bệnh tuyến giáp ở nam giới từ 5 – 10 lần.

Một số bệnh thường gặp ở tuyến giáp

Vị trí và chức năng tuyến giáp đã trình bày ở trên, thì liệu tuyến giáp hoạt động không bình thường có thể gặp vấn đề gì?

Suy giáp: Tuyến giáp hoạt động yếu, không tạo đủ hormone, khiến bạn cảm thấy: mệt mỏi, tăng cân, da khô và dễ bị lạnh.

Cường giáp: Bệnh tuyến giáp ở phụ nữ xảy ra khi tuyến giáp hoạt động quá mạnh, sản sinh ra quá nhiều hormone, gây: ngứa, vẩy cân, đổ mồ hôi nhiều và cảm giác bồn chồn.

Bướu cổ: Tuyến giáp to ra, thường do thiếu i-ốt, làm cổ sưng và có thể gây khó khăn khi ăn hoặc khó thở.

Bệnh Graves: Hệ miễn dịch tấn công tuyến giáp, làm nó hoạt động quá mức (cường giáp), có thể gây lồi mắt và xuất hiện triệu chứng hồi hộp, mệt mỏi.

Viêm tuyến giáp Hashimoto: Hệ miễn dịch tấn công tuyến giáp, gây viêm và làm cho tuyến giáp hoạt động yếu (suy giáp), khiến bạn dễ tăng cân, mệt mỏi.

Nang hoặc u tuyến giáp: Xuất hiện khối u trong tuyến giáp, có thể lành tính (không nguy hiểm) hoặc ác tính (ung thư).

Ung thư tuyến giáp: Là bệnh tuyến giáp nguy hiểm nhất, nếu phát hiện sớm thường có thể điều trị hiệu quả.

Bệnh tuyến giáp có nguy hiểm không? Tuyến giáp bị bệnh ảnh hưởng đến nhiều hoạt động của cơ thể. Nên việc chăm sóc và kiểm tra sức khỏe tuyến giáp rất quan trọng.

>> Xem thêm: Dấu hiệu bệnh tuyến giáp ở nữ

Bí quyết bảo vệ sức khỏe tuyến giáp

Dinh dưỡng cân bằng

Một trong những điều đơn giản nhưng rất quan trọng mà bạn có thể làm để duy trì sức khỏe của tuyến giáp là ăn uống lành mạnh. 70% hệ thống tự miễn dịch được tìm thấy trong ruột, gọi là GALT, hoặc mô bạch huyết liên quan đến ruột. Nếu niêm mạc ruột bị viêm dẫn đến kích hoạt phản ứng miễn dịch. Nhiều nghiên cứu chứng minh điều này đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của bệnh tuyến giáp.

Nếu muốn kiểm soát tình trạng viêm, bạn cần có chế độ ăn uống cân bằng dinh dưỡng, bao gồm:

Rau
Đậu
Trái cây
Các loại ngũ cốc
Các loại hạt
Cá và hải sản
Dầu ăn, chất béo lành mạnh (dầu oliu, dầu hướng dương, dầu hạt cải hữu cơ, dầu dừa, các loại hạt, bơ).

Thận trọng với một số thực phẩm

Tuyến giáp kiêng ăn gì? Người bệnh nên tránh thực phẩm chế biến sẵn chứa đường, chất bảo quản và phẩm màu.

Nguy cơ bị viêm ruột cao, kích hoạt các đợt bùng phát bệnh tự miễn nếu dung nạp thực phẩm đã qua chế biến, bao gồm: đường tinh luyện, chất béo chuyển hóa, siro bắp có hàm lượng đường fructose cao, bột ngọt…

Các loại rau họ cải như: bắp cải, cải xoăn, súp lơ, su hào, cải xoong, cải Brussels, cải thìa có thể chứa hàm lượng dinh dưỡng cao như Vitamin B9, Vitamin C. Tuy nhiên, ăn với liều lượng cao có thể gây rối loạn tuyến giáp.

Bổ sung các chất cần thiết

Quá trình tổng hợp hormon tuyến giáp rất cần iod. Thống kê cho thấy, thiếu iod là một trong những nguyên nhân chính gây suy giáp và phì đại tuyến giáp. Tuy nhiên, quá nhiều iod có thể gây cường giáp ở những người nhạy cảm. Vì vậy, người bệnh cần dùng thuốc iod dưới sự chỉ dẫn của bác sĩ.

Dùng vitamin D hoặc Selen có tác dụng hỗ trợ cải thiện sức khỏe tuyến giáp. Bác sĩ cho biết: dùng 200mgc khoáng chất selen mỗi ngày có thể làm giảm các kháng thể kháng tuyến giáp. Thiếu hụt vitamin D nghiêm trọng có thể gây bệnh tự miễn dịch. Vì vậy, hãy nhờ bác sĩ kiểm tra mức vitamin D và kịp thời bổ sung nếu chỉ số thấp dưới mức bình thường.

Probiotic có thể giúp tăng cường nhu động ruột, cải thiện tính thấm của ruột. Điều chỉnh hệ thống miễn dịch và hỗ trợ điều trị bệnh tuyến giáp.

Tránh tiếp xúc với chất độc hại từ môi trường ngoài

Vị trí chức năng của tuyến giáp nếu tiếp xúc lâu dài với các loại hóa chất can thiệp vào hệ thống nội tiết, có thể gây ra bệnh tuyến giáp. Bạn cần lưu ý nhóm chất ô nhiễm hữu cơ bền vững Perfluorinated được tìm thất trong những đồ vật:

Vải chống thấm nước.
Thảm.
Dụng cụ nấu chống dính.
Bọt chữa cháy.
Các sản phẩm làm từ da.

Chưa hết, cần tránh dùng xà phòng kháng khuẩn chứa Triclosan. Đây là thành phần làm thay đổi quá trình điều hòa hormon trong các nghiên cứu trên động vật.

Bạn có thể sống không nếu loại bỏ tuyến giáp?

Câu trả lời là có. Con người có thể tồn tại mà không cần đến tuyến giáp. Sau khi tuyến giáp được cắt bỏ, bạn cần liên hệ với bác sĩ để đánh giá các xét nghiệm máu về chức năng tuyến giáp. Có thể mất 6 – 8 tuần để xét nghiệm máu và tìm ra những thay đổi về hàm lượng hormon giáp sau cắt bỏ.

Cắt bỏ tuyến giáp có ảnh hưởng gì không? Đa số bệnh nhân thích nghi tốt khi loại bỏ tuyến giáp. Tình trạng tăng cân sau phẫu thuật là chuyện bình thường. Nhưng với sự can thiệp thay thế hormon và điều chỉnh lối sống, hầu hết bệnh nhân đều giảm được số cân thừa.

Mặc dù vậy, vẫn có trường hợp bệnh nhân gặp phải các triệu chứng suy giáp:

Tăng cân
Mệt mỏi
Da khô
Rụng tóc
Không chịu được lạnh
Táo bón
Chuột rút cơ bắp
Tâm trạng thất thường
Vận động chậm chạp

Phương pháp chẩn đoán bệnh lý tuyến giáp

Siêu âm tuyến giáp

Đây là cách đầu tiên được chỉ định để kiểm tra vị trí chức năng của tuyến giáp. Nhờ sóng siêu âm để quan sát hình ảnh tuyến giáp gồm vị trí, kích thước các nhân giáp nếu có.

Xét nghiệm chức năng tuyến giáp

Xét nghiệm hormon T3, T4, FT3, FT4, TSH để kiểm tra chức năng tuyến giáp. Nếu các chỉ số này nằm ngoài ngưỡng tham chiếu thì được xem là bất thường. Cụ thể như sau:

Nếu TSH cao và FT4 thấp: Suy giáp
TSH thấp và FT4 cao: Cường giáp
TSH thấp và FT4 thấp: Suy giáp thứ phát có liên quan đến tuyến yên hoặc một số phản ứng khách của có thể ngoài tuyến giáp.
TSH tăng nhẹ, FT4 không thay đổi: Cảnh báo suy giáp không triệu chứng.
Chẩn đoán bệnh tuyến giáp tự miễn thông qua xét nghiệm các kháng thể: TPOAb, TgAb, TRAb.

Kiểm tra độ tập trung Iod

Bác sĩ chỉ định bệnh nhân sử dụng 1 lượng iod nhất định trước khi thực hiện kiểm tra. Nếu tuyến giáp có độ tập trung cao thì bạn đang bị cường giáp và ngược lại.

Xạ hình tuyến giáp

Bệnh nhân được sử dụng một lượng iod phóng xạ rất nhỏ. Các iod sau khi đi vào cơ thể sẽ bị bao vây bởi các tế bào tuyến giáp.

Tiến hành theo dõi các chất phóng xạ này để ghi lại những hình ảnh phục vụ cho việc chẩn đoán. Bác sĩ dựa vào đó để đưa ra nhận xét về cấu trúc bất thường về tuyến giáp và nhân giáp.

Sinh thiết tuyến giáp

Khi nghi ngờ có khối u ác tính, người bệnh cần thực hiện sinh thiết tuyến giáp. Bác sĩ gây tê vùng cổ rồi chọc hút tế bào bằng kim nhỏ để lấy một số tế bào và dịch nhân tuyến giáp. Sau đó sẽ soi mẫu dưới kính hiển vi để phát hiện điểm bất thường. Cách này áp dụng cho những nhân giáp trên 1cm và xét nghiệm để chẩn đoán K giáp.

Tìm hiểu về vị trí chức năng của tuyến giáp, các bệnh thường gặp và cách bảo vệ tuyến giáp giúp bạn đọc có cái nhìn tổng quan. Từ đó xây dựng được lộ trình chăm sóc sức khỏe tốt nhất cho mình và nhiều người thân khác.

Thăm khám, tầm soát và điều trị bệnh tuyến giáp sớm giúp nâng cao hiệu quả. Để được siêu âm tuyến giáp với chi phí 0Đ, quý khách vui lòng liên hệ đặt lịch tại Phòng khám An Hòa qua hotline dưới đây.

HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM CHUYÊN KHOA TUYẾN GIÁP AN HÒA

️ĐẠT DANH HIỆU VÀNG – THƯƠNG HIỆU SỐ 1 VIỆT NAM 2024