Bệnh cường giáp nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị hiệu quả

Tư vấn chuyên môn

BS.CKI PHẠM ANH TÚ

Chuyên Khoa Tuyến Giáp

Hội chứng bệnh cường giáp có tỷ lệ người mắc rất cao hiện nay. Nội dung dưới đây sẽ chỉ ra cường giáp nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị hiệu quả bệnh lý này. Cùng theo dõi nhé!

Khái niệm về bệnh cường giáp

Trước khi tìm hiểu về cường giáp, chúng ta cùng tìm hiểu về tuyến giáp (bộ phận liên quan trực tiếp đến tuyến giáp). Tuyến giáp nằm tại vị trí cổ trước ngay bên dưới dây thần kinh thanh quản và bên trên dây khí quản. Cấu tạo tuyến giáp giống hình hai cánh bướm với 3 phần gồm “thùy trái – thùy phải – eo liên kết”.

Công việc hàng ngày của tuyến giáp đó là sản sinh các hormon triiodothyronine – T3 và thyroxine – T4. Sau khi sản xuất đủ, tuyến giáp sẽ phóng hai hormon này vào trong máu với mục đích thực hiện các vai trò, chức năng còn lại của tuyến giáp.

Cường giáp nguyên nhân — Cường giáp là tình trạng dư thừa hormon giáp

Cường tuyến giáp là một hội chứng liên quan đến rối loạn hormon tuyến giáp. Khi nồng độ hormon tuyến giáp dư thừa trong máu quá nhiều sẽ dẫn đến tình trạng cường tuyến giáp. Đây là một chứng bệnh rất phổ biến của hệ nội tiết.

Những nguyên nhân chính gây ra hội chứng bệnh cường giáp

Nguồn gốc do bệnh Basedow

Đây là một dạng bệnh tự miễn của tuyến giáp. Khi mắc bệnh lý này, tuyến giáp sẽ bị kích thích và tiết ra nhiều hormon hơn so với bình thường. Đây là nguyên nhân gây ra hơn 70% trường hợp cường giáp hiện nay.

Hoạt động quá mức của nhân giáp

Nhân giáp là các khối u cục đằng sau tuyến giáp. Hầu hết những khối u cục này đều lành tính (chỉ có một phần rất nhỏ có thể phát triển thành ác tính). Một vài khối nhân giáp đột biến hoạt động tiết hormon độc lập. Từ đó gây ra tình trạng dư thừa các hormon T3, T4 dẫn đến hội chứng cường giáp.

Do viêm tuyến giáp

Viêm tuyến giáp là trạng thái tuyến giáp bị tổn thương khiến cấu trúc hoạt động của bộ phận này bị rối loạn. Từ đó dẫn đến quy trình sản sinh hormon giáp cũng bị rối loạn. Cường giáp là một giai đoạn của bệnh lý viêm tuyến giáp (cường giáp – suy giáp – bình giáp).

Cơ thể hấp thụ quá nhiều i – ốt

I – ốt là một chất xúc tác cực kỳ quan trọng đối với quá trình sản sinh hormon tuyến giáp. Tuy nhiên có một mặt trái đó là: “nếu cơ thể hấp thụ quá nhiều i – ốt lại gây ra tình trạng kích thích tuyến giáp quá mức”. Điều này dẫn tới một hệ lụy đó là hội chứng cường tuyến giáp (dư thừa hormon T3, T4).

Uống quá liều thuốc thay thế hormon tuyến giáp

Trong các trường hợp các bệnh lý như “suy giáp, sau mổ tuyến giáp, u tuyến giáp,…” Bác sĩ thường chỉ định người bệnh uống thuốc thay thế hormon tuyến giáp nhằm mục đích điều hòa, bổ sung lượng hormon T3 và T4 còn thiếu cho cơ thể. Tuy nhiên nếu uống quá liều loại thuốc trên sẽ gây ra tình trạng cường tuyến giáp.

Một vài nguyên nhân khác

Ngoài các nguyên nhân chính bên trên thì hội chứng cường giáp có thể sinh ra bởi một vài các tác nhân khác. Ví dụ như “béo phì, môi trường tiếp xúc độc hại, gen di truyền từ mẹ sang con,…”.

Các dấu hiệu cho thấy cơ thể đang mắc cường giáp

Cường giáp có thể xuất hiện bên trong cơ thể của hầu hết các đối tượng từ già trẻ, gái, trai. Thậm chí là trẻ sơ sinh cũng có khả năng mắc cường tuyến giáp bẩm sinh.

Tuy nhiên theo thống kê thì một số đối tượng có khả năng mắc cường giáp cao hơn đó là: “người có tiền sử mắc bệnh tuyến giáp, người bị thiếu máu lâu ngày, bị tiểu đường, rối loạn nội tiết tố, người thường xuyên ăn các thực phẩm giàu i – ốt, người lớn tuổi,…”.

Nếu cơ thể xuất hiện các dấu hiệu sau đây thì nên đi bác sĩ ngay vì rất có thể bạn đang bị cường tuyến giáp. Cụ thể đó là:

Tăng thân nhiệt (kèm theo sốt nhẹ có thể lên tới 38 – 39 độ C).
Nhịp tim đập nhanh bất thường
Thường xuyên bồn chồn, lo lắng
Đổ mồ hôi nhiều hơn mọi khi
Rối loạn kinh nguyệt (nữ giới)
Sưng tuyến giáp (xuất hiện bướu cổ)
Giọng nói thay đổi (khàn đặc xuống)
Giảm cân bất thường
Tiêu chảy không rõ lý do,…

Tạo sao phụ nữ dễ mắc cường giáp hơn đàn ông?

Theo thống kê cho thấy tỷ lệ phụ nữ mắc cường giáp và các bệnh lý tuyến giáp cao hơn đàn ông. Các chuyên gia cho rằng “hormon bên trong cơ thể nữ giới bị thay đổi, rối loạn thường xuyên trong quá trình thai nghén, sinh con, mãn kinh,…” Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động của tuyến giáp.

Đồng thời tâm lý người nữ giới không được ổn định như nam giới. Nữ giới hay có suy nghĩ nhiều hơn. Từ đó dẫn đến việc hormon tuyến giáp bên trong bị rối loạn.

Những điều này giải thích cho việc tỷ lệ phụ nữ mắc cường giáp nhiều hơn đàn ông.

Độ nguy hiểm của bệnh cường giáp

Cường tuyến giáp có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng đối với sức khỏe nếu không được phát hiện và điều trị sớm. Cụ thể đó là:

Biến chứng về mắt: đau mắt, nhạy cảm với ánh sáng. Trường hợp nặng nhất là mất thị lực vĩnh viễn.
Biến chứng về tim mạch: hình thành cục máu đông, suy tim, đau tim,…
Nguy cơ xuất hiện cơn bão giáp: tình trạng rối loạn hormon tuyến giáp đột ngột có thể gây chết người nếu không được cấp cứu kịp thời.
Gây dị tật bẩm sinh: người mẹ mắc cường giáp trong quá trình mang thai nếu không điều trị sớm sẽ gây ra dị tật bẩm sinh cho em bé trong bụng (không phát triển đủ các chi, suy dinh dưỡng, thiểu năng trí tuệ, dọa sảy, sinh non,…).
Biến chứng xương khớp: gây loãng xương, giòn xương, dễ gãy xương, đau mỏi xương khớp dai dẳng.

Tuy không phải là bệnh lý gây chết người ngay nhưng cường tuyến giáp có thể gây ra các hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe người bệnh. Vì vậy đây là một bệnh lý cần được phát hiện và điều trị kịp thời.

Phương pháp chẩn đoán cường giáp

Hội chứng cường giáp sẽ được phát hiện thông qua các phương pháp chẩn đoán sau:

Chẩn đoán qua các triệu chứng bên ngoài

Khi cơ thể mắc cường giáp sẽ xuất hiện các triệu chứng bất thường. Bác sĩ sẽ dựa vào các dấu hiệu cụ thể để chẩn đoán sơ bộ về tình trạng sức khỏe người bệnh. Tuy nhiên đây mới chỉ là bước đầu và chưa có gì chắc chắn. Người bệnh cần tiếp tục thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu hơn để biết chính xác về tình trạng sức khỏe.

Siêu âm

Trên hình ảnh siêu âm tuyến giáp sẽ giúp bác sĩ nhìn thấy hình ảnh kích thước cụ thể của tuyến giáp. Từ đó có thể đưa ra chẩn đoán “bệnh nhân có mắc cường giáp hay không?”. Vì khi cường tuyến giáp xuất hiện thường gây ra tình trạng phình giáp (kích thước tuyến giáp to hơn bình thường).

Tuy nhiên phương pháp siêu âm cũng có thể sai sót. Vì vậy người bệnh nên thực hiện các xét nghiệm khác chuẩn xác hơn.

Xét nghiệm hormon tuyến giáp

Đây là phương pháp cho biết kết quả chính xác người bệnh có mắc cường tuyến giáp hay không. Vì nồng độ hormon giáp tập chung chủ yếu trong máu. Thế nên kết quả xét nghiệm máu sẽ chuẩn xác nhất về tình trạng liên quan đến hormon tuyến giáp.

Phương pháp điều trị cường giáp hiệu quả

Phương pháp điều trị bằng thuốc

Thuốc chẹn beta

Thuốc này có tác dụng giảm các triệu chứng do cường giáp gây ra. Tuy nhiên không có tác dụng điều trị dứt điểm cường tuyến giáp. Khi người bệnh uống thuốc chỉ sau vài giờ sẽ cảm thấy ngay hiệu quả (giảm ngay lập tức các triệu chứng khó chịu của cường giáp).

Thuốc kháng giáp

Có hai loại thuốc kháng phát đó là methimazole (phổ biến) và propylthiouracil (ít sử dụng hơn). Công dụng của thuốc kháng phát đó là hạn chế quá trình sản sinh các hormon T3, T4 của tuyến giáp. Thuốc methimazole được ứng dụng nhiều hơn vì loại thuốc này mang lại ít tác dụng phụ hơn.

Thời gian điều trị cường giáp bằng thuốc sẽ kéo dài từ 1 – 2 năm. Trong quá trình sử dụng thuốc, người bệnh có thể gặp phải các tác dụng phụ như “nổi ban đỏ, sốt, đau họng, đau nhức các khớp, tổn thương gan,… (khả năng 1/5000 người bệnh)”.

Tuy rất ít nhưng nếu xuất hiện các dấu hiệu trên, người bệnh nên dừng uống thuốc ngay và tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị.

Phương pháp điều trị bằng i – ốt phóng xạ

Đây là một phương pháp đã áp dụng trong điều trị cường giáp, các bệnh lý về tuyến giáp từ rất lâu (hơn 60 năm). Vì vậy đây có thể coi là một phương pháp an toàn.

Dựa vào cơ chế hoạt động của tuyến giáp đó là hấp thụ i – ốt để sản sinh hormon. Vì vậy một lượng i – ốt phóng xạ sẽ được đưa vào qua đường uống (viên nén) hoặc tiêm để đi vào máu và đến tuyến giáp.

Sau khi đến tuyến giáp, i – ốt phóng xạ sẽ được các tế bào tuyến giáp hấp thụ. Kết quả đó là i – ốt phóng xạ sẽ loại bỏ một phần tuyến giáp khiến kích thước bộ phận này thu nhỏ lại. Từ đó giúp tuyến giáp sản sinh hormon ít lại, điều trị dứt điểm cường giáp.

Tuy nhiên hầu hết các trường hợp điều trị bằng i – ốt phóng xạ đều có khả năng mắc suy giáp rất cao (do tuyến giáp bị tổn thương quá mức). Vì vậy người bệnh cần tuân thủ chính xác đơn thuốc của bác sĩ, không được sai lệch. Đồng thời tuyệt đối không được uống quá liều i – ốt phóng xạ.

Phương pháp điều trị bằng phẫu thuật (giải pháp cuối cùng)

Sau khi điều trị bằng hai phương pháp bên trên không có hiệu quả thì người bệnh cần chữa cường giáp bằng phương pháp cuối cùng đó là “phẫu thuật”.

Mục đích ca phẫu thuật tuyến giáp đó là cắt bỏ một phần tuyến giáp (thu nhỏ kích thước). Từ đó điều trị dứt điểm hội chứng cường tuyến giáp.

Tuy nhiên nếu được lựa chọn các phương pháp khác thì người bệnh không nên lựa chọn phẫu thuật. Vì phẫu thuật là mất một phần tuyến giáp hoặc thậm chí là mất cả tuyến giáp vĩnh viễn. Điều này ảnh hưởng rất đến sức khỏe người bệnh cả đời.

Cách phòng ngừa bệnh cường tuyến giáp

Hội chứng cường tuyến giáp hoàn toàn có thể phòng tránh một cách hiệu quả nếu chúng ta lưu ý về các chế độ ăn uống, sinh hoạt khoa học, hợp lý. Cụ thể đó là:

Ăn uống khoa học

Xây dựng thói quen ăn uống khoa học, healthy, đủ chất dinh dưỡng không những giúp phòng ngừa được cường giáp mà còn tránh xa mọi bệnh tật.

Để tránh mắc hội chứng cường giáp, người bệnh nên hạn chế ăn các thực phẩm ví dụ như:

+ Thực phẩm quá nhiều i – ốt: rong biển, muối,…

+ Thực phẩm có hàm lượng đường cao: bánh ngọt, đường,…

+ Các thực phẩm có chất béo xấu: đồ chiên rán, đồ ăn liền,…

+ Hạn chế sử dụng sữa tươi nguyên kem

+ Hạn chế uống rượu bia, cà phê,…

+ Nên giữ vững cân nặng, không nên quá béo cũng như quá gầy.

Khi mắc hội chứng cường giáp, người bệnh nên tham khảo y kiến của bác sĩ. Không nên ăn quá nhiều một loại thực phẩm trong thời gian dài. Điều này sẽ không tốt cho tuyến giáp.

Sinh hoạt, luyện tập hợp lý

Để phòng trống tuyến giáp, người bệnh nên thiết lập những thói quen sinh hoạt, luyện tập hợp lý. Cụ thể đó là:

+ Nên ngủ đủ 8 tiếng mỗi ngày.

+ Hạn chế thức muộn và làm việc quá sức.

+ Tăng cường tập luyện thể dục, thể thao giúp nâng cao sức khỏe, tăng cường sức đề kháng.

Ngoài ra người bệnh không nên tiếp xúc với các môi trường có hại cho tuyến giáp (môi trường nhiều khói bụi, tia uv, tia bức xạ,…). Đồng thời chúng ta nên đi thăm khám sức khỏe thường xuyên để biết được cụ thể về tình trạng tuyến giáp và có những phương án điều trị kịp thời. Tránh để tình trạng bệnh nặng thêm.

Bài viết này được tham vấn bởi bác sĩ Thái Việt Cường tại Chuyên Khoa Tuyến Giáp AN HÒA. Phòng khám tuyến giáp AN HÒA đang có chương trình thăm khám tuyến giáp MIỄN PHÍ dành cho toàn bộ người bệnh. Nếu bạn có nhu cầu thăm khám, sàng lọc u tuyến giáp hãy liên hệ số Hotline 0904578969 để đặt lịch thăm khám ngay nhé!

Thông Tin Chuyên Khoa Tuyến Giáp AN HÒA