Suy giáp là bệnh lý khá phổ biến ở Việt Nam, đây là tình trạng tuyến giáp thiếu sản sinh ra hóc môn giáp. Đáng chú ý, suy giáp không bỏ sót bất kỳ đối tượng nào kể cả trẻ sơ sinh. Điều này khiến cho các bậc cha mẹ không khỏi lo lắng. Vậy nguyên nhân suy giáp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là gì? Dấu hiệu nhận biết ra sao?
Khái niệm suy giáp ở trẻ sơ sinh
Suy giáp bẩm sinh hay còn được gọi là căn bệnh đần độn. Tần suất xuất hiện với tỉ lệ 1/3000 – 1/4000 trẻ, tức là cứ 3000 – 4000 bé được sinh ra mỗi năm thì sẽ có 1 bé mắc căn bệnh này.
Suy giáp là tình trạng thiếu hụt hormon giáp do tuyến giáp kém hoạt động hay sinh ra không có tuyến giáp. Bẩm sinh là xuất hiện ngay sau sinh. Hormon là những chất hóa học được tiết ra từ các tuyến nội tiết. Chức năng chính là điều hòa quá trình chuyển hóa, tăng trưởng và sự phát triển của cơ thể.
Nguyên nhân suy giáp bẩm sinh là gì?
Bác sĩ chuyên khoa tuyến giáp An Hòa – Bs. Phạm Anh Tú, người có nhiều năm kinh nghiệm khám chữa bệnh tuyến giáp chia sẻ rằng:
Suy giáp bẩm sinh thường có 2 nguyên nhân gây bệnh chủ yếu, cụ thể đó là:
Suy giáp nguyên phát
Thứ nhất, nguyên nhân là do tuyến giáp hay còn được gọi là suy giáp nguyên phát. Nguyên nhân này khá phổ biến.
- Về hình thái: Do tuyến giáp bất thường trong quá trình hình thành, phát triển và tăng trưởng. Một số trẻ sinh ra không có tuyến giáp, tuyến giáp nhỏ hay tuyến giáp lạc chỗ.
- Về chức năng: Sự bất thường trong quá trình sản xuất hay phóng thích hormon tuyến giáp dù đã có sự hiện diện của tuyến giáp.
Suy giáp trung ương
Nguyên nhân suy giáp thứ hai là do tuyến yên hoặc vùng dưới đồi. Đây là sự bất thường trong quá trình tạo thành hoặc chức năng của tuyến yên hoặc vùng dưới đồi. Bất thường trong hoạt động của tuyến yên dẫn đến suy giáp bẩm sinh. Nguyên nhân này ít gặp hơn, chỉ chiếm khoảng 5% số ca bệnh trên lâm sàng.
Ngoài ra, nguyên nhân suy giáp ở trẻ em và thanh thiếu niên là do viêm tuyến giáp tự miễn hay còn gọi là bệnh Hashimoto. Bên cạnh đó cũng có thể do một số nguyên nhân khác, chẳng hạn như:
- Viêm giáp do nhiễm virus.
- Do tác dụng phụ khi sử dụng một số loại thuốc như: Lithium, Amiodarone hoặc thuốc chống động kinh gây suy giảm chức năng tuyến giáp.
- Do ung thư tuyến giáp, xạ trị hoặc phẫu thuật tuyến giáp cũng có thể gây suy tuyến giáp.
- Do gia đình có tiền sử mắc suy giáp, đặc biệt là khi người mẹ bị suy giáp trong thai kỳ nhưng không được kiểm soát tốt. Thống kê cho thấy khoảng 10 – 20% các trường hợp suy giáp bẩm sinh liên quan đến yếu tố di truyền.
Dấu hiệu cảnh báo trẻ bị suy giáp bẩm sinh
Lúc trẻ mới sinh ra dấu hiệu nhận biết khá mơ hồ nên bố mẹ rất khó để nhận biết. Thông thường thì phụ huynh thấy những biểu hiện của bệnh thì đã ở giai đoạn muộn vì hệ thần kinh của trẻ phát triển cực nhanh.
Tuy nhiên, bác sĩ căn dặn cha mẹ cần để ý đến một số dấu hiệu sau để nhận biết trẻ có nguy cơ mắc bệnh suy giáp.
Đối với trẻ sơ sinh
- Trẻ bú kém.
- Cân nặng lúc sinh ra bất thường.
- Thóp trước lớn.
- Lưỡi to và thường thè ra ngoài.
- Bụng to, rốn lồi.
- Trẻ ít khóc, tiếng khóc khàn.
- Thoát vị rốn.
- Da khô, lạnh.
- Vàng da kéo dài trên 2 tuần.
- Táo bón.
- Chậm tăng trưởng.
Đối với trẻ em
- Chậm mọc răng, chậm phát triển.
- Hay mệt mỏi.
- Táo bón.
- Da và tóc khô, dễ gãy rụng.
Đối với thanh thiếu niên
- Dậy thì muộn.
- Chậm tăng trưởng.
- Da khô.
- Rối loạn chu kỳ kinh nguyệt.
- Tóc khô, dễ gãy rụng.
- Nhịp tim chậm.
- Tăng cân không rõ nguyên nhân.
- Ngoài ra, bệnh suy giáp còn gây phì đại tuyến giáp ở một số trẻ.
Hệ lụy do suy giáp bẩm sinh
Bệnh suy tuyến giáp có nguy hiểm không? Như đã nói ở trên, nguyên nhân suy giáp bẩm sinh có liên quan đến quá trình chuyển hóa, sự tăng trưởng và phát triển của cơ thể, đặc biệt là liên quan đến sự phát triển của não bộ. Do đó, thiếu hụt hormon giáp có thể gây ra những hệ lụy như:
- Nếu sinh ra bị suy giáp bẩm sinh mà không được phát hiện, điều trị kịp thời trong vòng 2 – 3 tuần đầu sau khi sinh. Bệnh sẽ gây ra những ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ.
- Ở giai đoạn sơ sinh, thường trẻ sinh ra thường có vàng da nhẹ trong 1 – 2 tuần nhưng không gây hại. Tuy nhiên, với trẻ suy giáp bẩm sinh, tình trạng vàng da kéo dài hơn bình thường, màu xa xám chì hay tái.
- Bé cũng ngủ nhiều hơn, kém linh hoạt với tiếng động từ môi trường ngoài. Ít bú, ít khóc, bỏ bú hoặc không tỉnh táo khi bú. Trẻ chậm lên cân, tay chân lạnh, lưỡi thè ra bên ngoài…
- Giai đoạn sau sơ sinh và trẻ nhỏ, trẻ chậm phát triển về mặt tinh thần lẫn thể chất so với trẻ bình thường.
- Nếu trẻ mắc suy giáp bẩm sinh phát hiện quá muộn sẽ gây khó khăn cho việc điều trị. Làm giảm hiệu quả nguyên nhân do các di chứng phát triển tâm thần. Và nguyên nhân do thiếu hụt hormon T4 kéo dài không hồi phục.
Phụ huynh cần làm gì để kịp thời phát hiện và chữa trị suy giáp bẩm sinh
Cách hiệu quả nhất là cha mẹ nên cho trẻ được chẩn đoán sớm bằng chương trình tầm soát sơ sinh. Việc tầm soát này cần thực hiện ngay trong 48 giờ sau sinh trẻ.
Bé sẽ được lấy máu ở gót chân, sau đó được đo nồng độ TSH trong máu. Nếu TSH tăng, trẻ được nghi ngờ là mắc suy giáp bẩm sinh. Khi được chẩn đoán và điều trị kịp thời, trẻ sẽ có cơ hội phát triển bình thường.
Song song đó, phụ huynh cần lưu ý đến nguyên nhân suy giáp và dấu hiệu nhận biết suy giáp bẩm sinh sớm nhất như: Vàng da kéo dài, táo bón, lồi rốn, lưỡi thè ra ngoài, chậm phát triển về chiều cao, chậm lên cân… Thì nên đưa trẻ đi khám càng sớm càng tốt.
Phương pháp điều trị suy giáp bẩm sinh ở trẻ sơ sinh
Bác sĩ Tú cho biết thêm: Trẻ mắc suy giáp bẩm sinh có thể được chữa bằng thuốc Levothyroxine hàng ngày để hỗ trợ khôi phục lượng hormon giáp về mức bình thường. Vì levothyroxine là hormon tự nhiên của cơ thể nên khả năng gặp tác dụng phụ rất thấp. Đa số trẻ điều trị bằng cách này không gặp tác dụng phụ nếu tuân thủ liều lượng do bác sĩ chỉ định.
Lưu ý, trong suốt thời gian điều trị, trẻ cần phải tái khám định kỳ để bác sĩ theo dõi nồng độ hormon và có những điều chỉnh phù hợp. Việc thay đổi liều thuốc phụ thuộc vào nhu cầu phát triển của cơ thể. Phụ thuộc vào quá trình trao đổi chất ở từng giai đoạn và diễn tiến của bệnh suy giáp.
Ngoài việc uống Levothyroxine đúng liều mỗi ngày và thực hiện xét nghiệm đúng lịch hẹn với bác sĩ. Trẻ bị suy giáp vẫn có thể sinh hoạt bình thường mà không bị hạn chế hoạt động nào.
>> Tìm hiểu thêm: Bệnh suy giáp có chữa khỏi được không?
Bí quyết phòng ngừa suy giáp ở trẻ em
Nguyên nhân suy giáp không những ở trẻ em và ở người lớn ngày càng tăng cao một phần do ăn uống, sinh hoạt và tiếp xúc với các chất độc hại. Vậy phòng ngừa bệnh suy giáp ở trẻ bằng cách nào? Cha mẹ có thể tham khảo một số bí quyết sau:
Thức ăn cần chế biến đúng cách, đảm bảo đủ i-ốt
Bệnh suy giáp là thiếu chất gì? I-ốt là yếu tố quan trọng giúp tuyến giáp duy trì chức năng, muối i-ốt là nguồn bổ sung phổ biến. Chú ý không cho muối vào thực phẩm khi nấu ở nhiệt độ cao hoặc trong thời gian dài, vì i-ốt rất dễ bị bay hơi.
Phụ huynh cũng nên bổ sung thực phẩm gài i-ốt như: Hải sản, rong biển… để đảm bảo cơ thể bé được cung cấp đầy đủ lượng i-ốt cần thiết.
>> Đọc thêm: Thực đơn cho người bị suy giáp
Cân bằng sinh dưỡng, phù hợp với lứa tuổi
Muốn trẻ phát triển toàn diện thì cần phải có chế độ dinh dưỡng đầy đủ. Ngoài những thực phẩm giàu i-ốt, cha mẹ nên bổ sung thêm trái cây, rau xanh và các vi chất như: Kẽm, selen, vitamin A, D… Nhằm hỗ trợ chức năng tuyến giáp và sự phát triển chung của trẻ.
Tránh tiếp xúc với chất độc hại và bức xạ
Tia UV, khói thuốc lá, hóa chất độc hại hay ô nhiễm môi trường có thể làm rối loạn chức năng tuyến giáp ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ. Do đó, bạn cần hạn chế cho con tiếp xúc với những yếu tố này.
Chưa hết, không sử dụng đồ nhựa không an toàn như nhựa đựng thức ăn nóng, hộp xốp… Vì các hóa chất trong nhựa có thể giải phóng chất độc ở nhiệt độ cao.
Tiêm đầy đủ vaccine và đúng lịch
Tiêm chủng giúp trẻ tăng cường hệ miễn dịch, phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng có thể ảnh hưởng đến tuyến giáp. Cha mẹ cần tìm hiểu và cho con đi tiêm vacxin đầy đủ, đúng lịch.
Thăm khám sức khỏe định kỳ
Thường xuyên thăm khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm nguyên nhân suy giáp hay các bệnh lý khác. Phụ nữ trong độ tuổi mang thai nên tầm soát suy giáp trước khi mang thai. Đặc biệt, nếu gia đình có tiền sử bệnh tuyến giáp, bạn cần xây dựng kế hoạch thai kỳ an toàn.
Hiện, Chuyên khoa tuyến giáp An Hòa là một trong những địa chỉ đảm bảo chất lượng chuyên môn với đội ngũ bác sĩ tận tình trong công tác khám chữa bệnh. Đồng thời, hệ thống trang bị công nghệ hiện đại nổi bật với dịch vụ khám, tư vấn và chữa bệnh toàn diện, chuyên nghiệp. Không gian khám chữa bệnh an toàn, đảm bảo tiệt trùng để khách hàng có thẻ hoàn toàn yên tâm về độ chính các của kết quả.
Để đặt lịch khám tại An Hòa, Quý khách vui lòng liên hệ hotline 1800 0083 để trợ lý bác sĩ tư vấn và lên lịch cụ thể ngày giờ, địa điểm.
- Giấy phép hoạt động: 001075/KH-GPHĐ | Chứng chỉ hành nghề: 039442/HCM-CCHN
- Cơ sở Hà Nội: 191 Phố Vọng – Quận Hai Bà Trưng
- Cơ sở Nha Trang: Số 16, lô sth39, Thích Quảng Đức, Nha Trang, Khánh Hòa
- Hotline: 1800.0083
