Cường giáp là căn bệnh không còn xa lạ với nhiều người. Nó có thể là nguyên nhân gây ra những triệu chứng khó chịu, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, thậm chí là tính mạng. Do đó, bài viết này sẽ giúp bạn tìm hiểu về bệnh cường giáp chi tiết nhất cũng như cách phòng ngừa hiệu quả.
Cường giáp là bệnh gì?
Tìm hiểu về bệnh cường giáp, các bác sĩ chuyên khoa cho biết: Cường giáp là hội chứng mà tuyến giáp hoạt động quá mức, sản sinh nhiều hormon giáp hơn nhu cầu của cơ thể. Từ đó có thể làm tăng nồng độ hormon giáp trong máu.
Tuyến giáp là tuyến nội tiết nhỏ nằm ở cổ với nhiệm vụ chính là sản xuất hormon Thyroxine và Triiodothyronine. Các hormon giáp cực kỳ quan trọng trong quá trình tăng trưởng, chuyển hóa và phát triển của cơ thể.
Bởi vậy, với bất kỳ vấn đề nào xảy ra với hoạt động của tuyến giáp đều có thể tác động xấu đến đa số khía cạnh sức khỏe cơ thể.
>> Giải đáp: Bệnh cường giáp có phải là ung thư?
Bị bệnh cường giáp là do nguyên nhân nào?
Do bệnh Basedow (bệnh Graves)
Bệnh Basedow còn gọi là bệnh Graves, là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra cường giáp. Đây là một rối loạn tự miễn. Trong đó hệ miễn dịch của cơ thể sản xuất ra các kháng thể TSI tấn công và kích thích tuyến giáp sản xuất quá nhiều hormon T4, T3.
Những kháng thể này bắt chước tác dụng của hormon kích thích tuyến giáp TSH, dẫn đến tăng hoạt động của tuyến giáp. Kết quả là cơ thể có quá nhiều hormon giáp, gây ra các triệu chứng như: tăng nhịp tim, giảm cân nhanh, đổ mồ hôi nhiều, run tay và lo lắng.
Do viêm tuyến giáp
Viêm tuyến giáp là tình trạng viêm nhiễm tuyến giáp. Từ đó dẫn đến việc hormon thyroxine bị giải phóng vào máu, gây ra cường giáp tạm thời. Có nhiều loại viêm tuyến giáp, bao gồm:
- Viêm tuyến giáp Hashimoto: Một dạng viêm tuyến giáp tự miễn, thường dẫn đến suy giáp nhưng giai đoạn đầu có thể gây cường giáp.
- Viêm tuyến giáp bán cấp: Thường do nhiễm virus, gây đau và sưng tuyến giáp. Cùng với việc giải phóng một lượng lớn hormone tuyến giáp vào máu.
- Viêm tuyến giáp sau sinh: Xảy ra ở phụ nữ sau khi sinh, có thể gây cường giáp tạm thời trước khi chuyển sang suy giáp.
Do tăng tiêu thụ i-ốt
I-ốt là thành phần thiết yếu trong việc sản xuất hormone tuyến giáp. Tiêu thụ quá nhiều i-ốt có thể kích thích tuyến giáp sản xuất hormon quá mức, dẫn đến cường giáp.
Nguồn i-ốt dồi dào có thể đến từ thực phẩm giàu i-ốt như: rong biển, hải sản. Hoặc từ các thuốc và chất bổ sung chứa i-ốt. Một số loại thuốc như amiodarone (thuốc điều trị loạn nhịp tim)… Cũng chứa một lượng lớn i-ốt, có thể dẫn đến cường giáp ở một số người.
Vì các nhân tuyến giáp hoạt động quá mức
Các nhân tuyến giáp là những khối nhỏ hoặc vùng bất thường trong tuyến giáp. Khi các nhân này hoạt động độc lập và sản xuất hormon giáp không kiểm soát chúng có thể gây ra cường giáp. Các loại nhân tuyến giáp bao gồm:
- Nhân giáp độc: Một hoặc nhiều nốt trong tuyến giáp hoạt động độc lập. Không bị kiểm soát bởi TSH, sản xuất quá nhiều hormone thyroxine.
- U tuyến giáp lành tính: Những khối u không phải ung thư trong tuyến giáp có thể tự sản xuất hormon thyroxine, dẫn đến cường giáp.
Sử dụng lượng thuốc hormon tuyến giáp quá liều
Trong điều trị suy giáp, bệnh nhân thường được kê đơn thuốc hormon tuyến giáp để bổ sung hormon thiếu hụt. Tuy nhiên, sử dụng quá liều hoặc không điều chỉnh liều lượng đúng cách. Có thể dẫn đến tình trạng dư thừa hormon giáp, gây ra cường giáp.
Điều này thường xảy ra khi bệnh nhân tự ý tăng liều thuốc mà không theo chỉ dẫn của bác sĩ. Hoặc khi có sự thay đổi trong hấp thụ và chuyển hóa thuốc.
Tìm hiểu về bệnh cường giáp bạn cần nắm được các nguyên nhân chính gây bệnh. Như vậy mới có thể chủ động trong việc chăm sóc và điều trị.
Cảnh báo dấu hiệu bất thường do bệnh cường giáp
Như đã đề cập ở trên, hormon tuyến giáp đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển hóa và trao đổi chất của cơ thể. Nếu quá nhiều hormon giáp được sinh ra, mọi chức năng của cơ thể đều có thể gia tăng. Vì vậy, rất nhiều người bệnh có các triệu chứng như:
Nhịp tim nhanh và không đều
Nhịp tim nhanh (nhịp tim > 100 nhịp/phút) là dấu hiệu phổ biến. Bạn có thể cảm nhận tim đập mạnh, đập nhanh hoặc rung nhĩ (một loại loạn nhịp tim).
Sụt cân không rõ nguyên nhân
Mặc dù ăn uống bình thường hoặc thậm chí ăn nhiều hơn, người bệnh vẫn giảm cân đáng kể.
Cảm giác lo âu và bồn chồn
Cảm giác lo lắng, hồi hộp, dễ cáu kỉnh và bồn chồn. Khó tập trung, khó ngủ.
Run tay
Run nhẹ ở bàn tay và ngón tay, có thể thấy rõ khi giữ tay thẳng.
Tăng tiết mồ hôi
Mồ hôi ra nhiều, đặc biệt là ở lòng bàn tay và chân. Cảm thấy nóng bức, khó chịu ngay cả khi thời tiết mát mẻ.
Da và tóc
Da trở nên mỏng, ẩm và dễ kích ứng. Trong khí đó tóc mỏng, yếu, dễ gãy rụng.
Sự thay đổi ở mắt
Đôi mắt lồi, thường gặp ở những người bị bệnh Graves. Khô mắt, kích ứng mắt, mờ mắt.
Kinh nguyệt không đều
Bệnh cường giáp ở phụ nữ, chu kỳ kinh nguyệt có thể trở nên nhẹ hơn, ngắn hơn hoặc ít thường xuyên hơn.
Tăng nhu động ruột
Tăng nhu động ruột, dẫn đến tiêu chảy hoặc đi ngoài nhiều lần.
Mệt mỏi và yếu cơ
Mặc dù hoạt động nhiều, cơ thể vẫn cảm thấy mệt mỏi. Yếu cơ, đặc biệt là ở cánh tay và đùi.
Sưng tuyến giáp (bướu cổ)
Tuyến giáp có thể sưng lên, tạo ra bướu cổ, có thể thấy rõ hoặc cảm nhận được khi nuốt.
Tăng thèm ăn
Dù ăn nhiều hơn bình thường, người bệnh vẫn không tăng cân hoặc thậm chí giảm cân.
Những triệu chứng này có thể xuất hiện một cách từ từ hoặc đột ngột và có thể khác nhau về mức độ nghiêm trọng. Bạn nên tìm đến bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Biến chứng từ bệnh cường giáp nếu không chữa trị sớm
Theo ThS.BS Thái Việt Cường – Công tác tại Chuyên khoa tuyến giáp An Hòa: Rất nhiều bệnh nhân khi đến bệnh viện cường giáp đã biến chứng nặng. Cực kỳ nguy hiểm đến sức khỏe thậm chí là tính mạng của bệnh nhân.
Nếu không chữa trị sớm và đúng cách, người bệnh có nguy cơ đối mặt với những biến chứng như:
Các vấn đề về tim mạch
Bác sĩ Cường khẳng định: biến chứng về tim mạch là biến chứng nặng nhất khi tìm hiểu về bệnh cường giáp. Nguyên nhân do tim phải biến đổi để đáp ứng với yêu cầu tăng tải thể tích khi lượng hormon giáp tăng tác động đến mạch máu ngoại biên. Lâu ngày dẫn đến tình trạng suy tim.
Rung nhĩ: Thường xảy ra với người bệnh lớn tuổi, tình trạng nhịp tim không đều. Thường có tần số nhanh có thể dẫn đến đột quỵ.
Suy tim sung huyết: Nếu hormon giáp tăng thể tích tuần hoàn, sợi cơ tim phải tăng cường co bóp. Nếu nó diễn ra trong thời gian nhiều ngày sẽ dẫn đến suy tim.
Tăng áp động mạch phổi: Mạch máu riêng biệt động mạch phổi có nhiệm vụ đưa máu đến tim. Trường hợp hormon giáp tăng, làm tăng cung lượng tim giảm sức cản ngoại vi. Dẫn đến áp lực động mạch phổi không có sự tương xứng.
Lồi mắt ác tính
Cường giáp do Basedow gây ra có thể gặp hiện tượng: tổn thương giác mạc, chảy nước mắt thường xuyên, lồi mắt…Gây ảnh hưởng đến sinh hoạt và khiến người bệnh tự ti.
Cơn bão giáp trạng
Tình trạng này xuất hiện khi người bệnh bị cường giáp chưa được điều trị lại gặp phải chấn thương như: viêm não, chấn thương, nhiễm trùng, sinh con. Hoặc người bệnh sinh con, người sử dụng thuốc kháng giáp không theo chỉ dẫn của bác sĩ.
Đây là trường hợp ngộ độc giáp xuất hiện kịch phát đe dọa đến tính mạng, bệnh nhân cần được cấp cứu kịp thời. Người bệnh sẽ có các biểu hiện như tim đập nhanh >140 lần/phút. Sốt trên 39 độ, xung huyết tế bào gan và có thể bị kích động mạnh, loạn thần, hôn mê.
Bệnh cường giáp nhắm đến đối tượng nào?
Tìm hiểu về bệnh cường giáp, các chuyên gia cho biết: Phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn bệnh cường giáp ở nam giới từ 2 – 10 lần. Bạn có khả năng cao mắc bệnh nếu:
- Tiền sử gia đình mắc bệnh tuyến giáp.
- Gặp các vấn đề về sức khỏe khác, ví dụ như:
- Thiếu máu ác tính.
- Do tiểu đường loại 1.
- Sử dụng nhiều thực phẩm chứa hàm lượng i-ốt cao.
- Suy thượng thận nguyên phát, rối loạn nội tiết tố.
- Người trên 60 tuổi, nhất là phụ nữ.
- Người đã phẫu thuật tuyến giáp hoặc có vấn đề về tuyến giáp như bướu cổ.
Chẩn đoán tình trạng tuyến giáp hoạt động quá mức
Phát hiện bệnh sớm và vạch ra kế hoạch điều trị khi bệnh chưa gây ra tổn thương không thể hồi phục cực kỳ quan trọng. Nếu có các triệu chứng đáng ngờ, không nên chần chừ mà hãy đến ngay các phòng khám. Hoặc bệnh viện uy tín để bác sĩ chẩn đoán bằng các phương pháp gồm:
- Kiểm tra thể chất.
- Phân tích triệu chứng và bệnh sử.
- Xạ hình tuyến giáp, siêu âm tuyến giáp xem có khối u hay không, có bị viêm hay hoạt động quá mức hay không.
- Thực hiện xét nghiệm máu đo nồng độ hormon giáp và các kháng thể: Hormon TSH, T3, T4, TPO…
Chữa cường giáp bằng những cách nào?
Dưới đây là chi tiết về các phương pháp điều trị bệnh cường giáp phổ biến.
Chữa cường giáp bằng thuốc
Thuốc kháng giáp
Methimazole: Là thuốc kháng giáp phổ biến nhất, Methimazole ức chế tổng hợp hormon tuyến giáp. Thường được sử dụng do có ít tác dụng phụ hơn so với Propylthiouracil (PTU).
Propylthiouracil (PTU): PTU cũng ức chế tổng hợp hormon tuyến giáp và còn ngăn chặn sự chuyển đổi của T4 thành T3 trong cơ thể. PTU thường được sử dụng trong ba tháng đầu của thai kỳ hoặc khi Methimazole không phù hợp.
Lưu ý: Cả hai loại thuốc này đều cần được sử dụng dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ. Vì có thể gây ra các tác dụng phụ như dị ứng, giảm bạch cầu, và tổn thương gan. Kiểm tra máu định kỳ là cần thiết để theo dõi tác dụng phụ và hiệu quả của thuốc.
Thuốc ức chế beta
Propranolol, Atenolol, Metoprolol: Các thuốc ức chế beta được sử dụng để kiểm soát các triệu chứng tim mạch như: nhịp tim nhanh, run tay, và lo âu. Chúng không ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất hormon tuyến giáp. Nhưng giúp giảm các triệu chứng lâm sàng của cường giáp.
Liệu pháp phóng xạ
I-ốt phóng xạ
Bệnh nhân uống một liều i-ốt phóng xạ, thường là I-131. I-ốt này được hấp thụ chủ yếu bởi tuyến giáp và phá hủy các tế bào sản xuất hormon giáp quá mức, làm giảm hoạt động của tuyến giáp.
- Quá trình điều trị: Thường là một liệu trình duy nhất. Nhưng có thể cần lặp lại nếu tuyến giáp vẫn hoạt động quá mức sau lần điều trị đầu tiên.
- Ưu điểm: Phương pháp này không cần phẫu thuật và ít rủi ro so với phẫu thuật tuyến giáp.
- Nhược điểm: Sau khi điều trị, nhiều bệnh nhân có thể phát triển suy giáp và cần dùng hormon giáp thay thế suốt đời. Cần tránh tiếp xúc gần với trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai trong vài ngày sau điều trị để tránh phơi nhiễm phóng xạ.
Phẫu thuật tuyến giáp
Phẫu thuật cắt bỏ tuyến giáp
Phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ hoặc một phần tuyến giáp. Có hai dạng chính:
- Cắt bỏ toàn bộ tuyến giáp: Loại bỏ hoàn toàn tuyến giáp. Bệnh nhân sẽ cần dùng hormone tuyến giáp thay thế suốt đời.
- Cắt bỏ một phần tuyến giáp: Loại bỏ một phần tuyến giáp. Có thể giúp duy trì một số chức năng tuyến giáp nhưng vẫn cần theo dõi và có thể cần điều trị bổ sung.
Chỉ định phẫu thuật
- Không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác: Khi thuốc kháng giáp và i-ốt phóng xạ không hiệu quả hoặc không phù hợp.
- Nghi ngờ ung thư tuyến giáp: Khi có các khối u hoặc nốt trong tuyến giáp nghi ngờ là ung thư.
- Tuyến giáp lớn: Gây chèn ép và ảnh hưởng đến hô hấp hoặc nuốt.
- Phụ nữ mang thai: Khi các phương pháp điều trị khác không an toàn hoặc không hiệu quả.
Rủi ro và biến chứng
- Tổn thương dây thần kinh thanh quản: Có thể gây khàn tiếng hoặc mất giọng nói.
- Hạ canxi máu: Do tổn thương tuyến cận giáp trong quá trình phẫu thuật, dẫn đến giảm canxi máu.
- Nhiễm trùng và chảy máu: Như mọi phẫu thuật khác, có nguy cơ nhiễm trùng và chảy máu.
>> Xem thêm: Bệnh cường giáp có chữa khỏi được không?
Tham khảo cách phòng ngừa bệnh cường giáp
Trong quá trình tìm hiểu về bệnh cường giáp, thì chuyên mục phòng bệnh luôn được nhiều người quan tâm. Để phòng ngừa bệnh cường giáp, có thể áp dụng các biện pháp sau đây:
Bổ sung đủ i-ốt
I-ốt là thành phần cần thiết để tuyến giáp sản xuất hormon giáp. Đảm bảo lượng i-ốt cần thiết hàng ngày thông qua chế độ ăn uống hoặc bổ sung. Các nguồn giàu i-ốt bao gồm muối biển, cá hồi, rong biển, và các loại hải sản khác.
Tuy nhiên, tránh tiêu thụ quá mức i-ốt vì sự tiếp nhận quá mức này cũng có thể gây ra các vấn đề sức khỏe, bao gồm cả bệnh cường giáp.
>> Tìm hiểu thêm: Bệnh cường giáp nên ăn gì?
Thường xuyên vận động cơ thể
Thực hiện thường xuyên các hoạt động thể chất như: đi bộ, chạy bộ, aerobic, yoga…Hay các hoạt động nhẹ nhàng khác để duy trì sự khỏe mạnh của cơ thể. Hơn nữa, tập thể dục có thể giúp giảm căng thẳng. Điều này quan trọng vì căng thẳng có thể gây ra hay làm tăng mức độ bệnh cường giáp.
Xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp
Bữa ăn đầy đủ dinh dưỡng bao gồm đủ lượng protein, rau quả, và các loại thực phẩm giàu chất xơ. Tránh tiêu thụ quá mức đồ uống có caffeine và đồ ăn chứa nhiều đường, đồ uống có cồn. Và các loại thực phẩm có chất bảo quản hay chất tạo màu nhân tạo.
Xây dựng cho bản thân một cuộc sống lành mạnh; tập thể thao; ngủ đủ giấc; ăn đủ chất; hạn chế thực phẩm chế biến sẵn; đồ uống có cồn hoặc chất kích thích…Không những giúp ích cho việc phòng ngừa bệnh tuyến giáp mà còn bảo vệ sức khỏe tổng thể.
Ngoài ra, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ cũng là biện pháp tuyệt vời giúp bạn không phải đối mặt với những biến chứng nguy hiểm.
Tuyến giáp An Hòa được đầu tư xây dựng khang trang. Được bố trí thiết bị và hệ thống máy móc hiện đại. Là nơi quy tụ đội ngũ chuyên gia nội tiết hàng đầu tại Việt Nam, cam kết mang đến dịch vụ thăm khám, chẩn đoán chính xác và điều trị bệnh tuyến giáp hiệu quả.
Để được tư vấn, đặt lịch khám MIỄN PHÍ 100% với các chuyên gia hàng đầu, quý khách vui lòng liên hệ hotline 092. 462. 5678.
[GÓC NHÌN CHUYÊN GIA] PHẪU THUẬT CƯỜNG GIÁP LIỆU CÓ TỐT KHÔNG?
