Có thể bạn đã nghe đến thuật ngữ “tuyến giáp”, thế nhưng không nhiều người biết đây là tuyến gì? Cấu tạo ra sao? Có chức năng gì? Và tuyến giáp ở vị trí nào trong cơ thể? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp tất tần tật các thông tin về tuyến giáp.
Tuyến giáp là gì? Tuyến giáp ở vị trí nào?
Tuyến giáp là tuyến nội tiết lớn nhất trong cơ thể. Tuyến này có hình dạng giống cánh cung và có tác dụng tạo ra các hormon điều chỉnh sự trao đổi chất của cơ thể. Nếu “trục trặc” tuyến giáp có thể dẫn đến nhiều bệnh lý nguy hiểm.
Trong cơ thể, tuyến giáp nằm ở đâu? Tuyến này nằm ở phía trước cổ, bên trên khí quản và bên dưới thanh quản. Tuyến giáp có trọng lượng khoảng 10 – 20 gam.
Cấu tạo tuyến giáp
Qua hình ảnh trên, chúng ta thấy tuyến giáp rất giống với hình con bướm. Bao gồm 2 thùy quấn quanh khí quản và nối với nhau bằng eo tuyến giáp.
Nhiệm vụ chính của tuyến giáp là sản xuất và lưu trữ hormon giáp. Biểu mô tuyến giáp hình thành các nang chứa đầy chất keo – là kho báu protein và các nguyên liệu cần thiết cho quá trình sản xuất hormon. Kích thước của các nang từ 0,02 – 0,3mm, biểu mô có hình trụ hoặc hình lập phương.
Bên cạnh đó, chúng ta có thể tìm thấy các tế bào cận nang trong khoảng trống giữa các nang. Các tế bào mới sẽ tiết ra calcitonin tham gia vào việc điều hòa chuyển hóa canxi trong cơ thể.
Tuyến giáp có chức năng gì?
Sản xuất và giải phòng các loại hormon chính là chức năng chính của tuyến giáp. Cụ thể:
Hormon Thyroxine (T4): Loại hormon được tạo ra nhiều nhất nhưng nó không tác động nhiều đến quá trình trao đổi chất. Khi T4 được giải phóng vào máu, T4 có thể chuyển thành T3 thông qua quá trình khử iod.
Hormon Triiodothyronine (T3): Mặc dù tuyến giáp sản xuất ra ít T3 nhưng nó lại có vai trò quan trọng quá quá trình trao đổi chất.
Hormon RT3 (Reverse triiodothyronine): RT3 được tạo ra với một lượng nhỏ nhằm mục đích đảo ngược tác dụng của T3.
Hormon Calcitonin: Có tác dụng điều chỉnh lượng canxi trong máu.
Để tạo ra được hormon, tuyến giáp cần có iod, được dung nạp từ một số thực phẩm, nhất là nước và muối ăn iod. Nếu tiêu thụ quá nhiều hay quá ít đều ảnh hưởng đến hoạt động của tuyến giáp. Theo đó, hoạt động của tuyến nội tiết còn ảnh hưởng đến hầu như các cơ quan khác như:
- Hỗ trợ hệ tiêu hóa tiêu thụ thức ăn tốt hơn.
- Điều chỉnh lượng máu và nhịp tim qua hệ tuần hoàn, giúp tim tăng cường độ co bóp…
- Cải thiện các vấn đề về chu kỳ kinh nguyệt, khả năng sinh sản.
- Giúp hệ hệ thống thần kinh hoạt động bình thường.
Tuyến giáp “trục trặc” có thể gây bệnh lý nguy hiểm
Tuyến giáp ở vị trí nào? Như đã nêu trên, vị trí của tuyến giáp là ở trước cổ và nắm giữ nhiều chức năng hết sức quan trọng. Bởi vậy khi tuyến giáp hoạt động không ổn định, có thể dẫn đến nhiều bệnh lý như:
Cường giáp Basedow
Nguyên nhân dẫn đến cường giáp Basedow là do tuyến giáp hoạt động quá mạnh, sản sinh quá nhiều hormon so với mức cơ thể cần. Cường giáp là căn bệnh không thường xuyên gặp phải, tuy nhiên chúng ta không nên chủ quan.
Tình trạng hay gặp nhất là bệnh Graves, nguyên nhân gây bệnh do tiêu thụ iod quá mức quy định. Hoặc do điều trị suy giáp, do khối u lành tính trong tuyến giáp.
Dấu hiệu cho thấy cường giáp xuất hiện như: khó ngủ, thân nhiệt tăng, da nóng, tim đập nhanh, hay vã mồ hôi, sút cân, huyết áp cao, tuyến giáp to…
Suy giáp
Ngược lại với cường giáp, suy giáp là do tuyến giáp hoạt động kém không sản xuất đủ hormon dẫn đến quá trình trao đổi chất chậm lại. Nguyên nhân bị suy giáp có thể do điều trị cường giáp bằng thuốc quá mức. Do cơ thể thiếu iod hoặc do cắt bỏ tuyến giáp…
Triệu chứng bệnh lý với các biểu hiện như: buồn ngủ, tăng cân mất kiểm soát, sợ lạnh, táo bón, huyết áp thấp…
U tuyến giáp
U giáp hay còn gọi là nhân tuyến giáp. Bệnh xuất hiện khi nhu mô giáp phát triển bất thường dẫn đến hình thành một hay nhiều nốt, tạo nên bướu giáp nhân. Trong một số ít trường hợp, nhân giáp có thế phát triển thành tế bào ung thư.
Những ai mắc bướu giáp đơn nhân thường có nguy cơ cao mắc ung thư tuyến giáp ác tính hơn người có bướu giáp đa nhân. Tình trạng này ít khi gặp phải. Tuy nhiên nữ giới thường mắc bệnh cao hơn nam giới mặc dù hấp thụ đủ iod nhưng vẫn có nhân giáp to xuất hiện.
Một vài triệu chứng u tuyến giáp như: đau họng, khó thở và bướu cổ.
Ung thư tuyến giáp
Bệnh ung thư giáp khá phổ biến ở Hoa Kỳ, trung bình mỗi năm có khoảng 53.000 người mắc phải. K giáp bắt nguồn từ trong các mô tuyến giáp. Tuy nhiên tiên lượng bệnh khá tốt và kết quả điều trị thành công rất cao. Ung thư tuyến giáp có nhiều thể:
- Thể nhú: Chiếm gần 80% các trường hợp ung thư.
- Thể nang: Chiếm hơn 15% trong tổng các trường hợp ung thư.
- Thể tủy: Khoảng 2% trường hợp bị bệnh, bệnh chủ yếu do đột biến gen.
Một vài triệu chứng của bệnh K giáp như:
- Nổi hạch ở cổ
- Thường xuyên khó thở, giọng khàn
- Khi nuốt nước bọt khối u sẽ di chuyển theo.
>>Xem thêm: Dấu hiệu ung thư tuyến giáp giai đoạn đầu
Đối tượng dễ mắc bệnh tuyến giáp
Nguy cơ mắc bệnh tuyến giáp có thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:
Di truyền: Nếu có người thân trong gia đình mắc bệnh tuyến giáp. Bạn có nguy cơ cao hơn so với người không có tiền sử gia đình.
Giới tính: Phụ nữ có nguy cơ cao hơn nam giới mắc bệnh tuyến giáp, đặc biệt là trong thời kỳ sau sinh hoặc tiền mãn kinh.
Tuổi tác: Nguy cơ mắc bệnh tăng lên khi bạn già đi. Trong khi bệnh suy giáp thường xảy ra ở những người trưởng thành hoặc người cao tuổi.
Tiền sử mắc bệnh tự miễn: Nếu bạn đã từng mắc một bệnh tự miễn khác như: bệnh tiểu đường type 1 hoặc lupus,..Bạn có nguy cơ cao hơn mắc bệnh tuyến giáp.
Yếu tố môi trường: Môi trường cũng có thể[góp phần trong việc gây ra bệnh tuyến giáp. Ví dụ: hóa chất, thuốc lá, và môi trường ô nhiễm có thể tăng nguy cơ mắc bệnh.
Sự thay đổi hormone: Sự thay đổi hormone trong cơ thể, như trong thai kỳ hoặc sau khi sinh, cũng có thể tăng nguy cơ mắc bệnh tuyến giáp.
Iốt thiếu: Iốt là một yếu tố cần thiết cho chức năng của tuyến giáp. Việc thiếu iốt trong khẩu phần ăn có thể dẫn đến các vấn đề về tuyến giáp.
>>Có thể bạn cần biết:
Tầm soát, chẩn đoán bệnh tuyến giáp
Tuyến giáp ở vị trí nào? Tuyến này nằm ở cổ cho nên mỗi lần thăm khám, chẩn đoán bệnh bác sĩ sẽ có phương pháp phù hợp cho kết luận chính xác. Ngay cả khi không có các dấu hiệu bất thường, bạn cũng nên khám sức khỏe định kỳ.
Xét nghiệm hormon tuyến giáp
Cách này được đánh giá cao bởi độ nhạy và chính xác. Sau xét nghiệm, các thông số T3, T4, FT3, FT4, TSH rất rõ ràng.
Chỉ số bình thường: T3, T4, TSH, FT3, FT4 đều nằm trong ngưỡng tham chiếu. Và nếu nằm ngoài ngưỡng tham chiếu, chứng tỏ tuyến giáp không bình thường.
Chỉ số bất thường:
- FT4 cao và TSH thấp: Cường giáp
- FT4 thấp và TSH cao: Suy giáp
- TSH thấp và FT4 thấp tình trạng suy giáp tức là liên quan đến tuyến yên hoặc một số phản ứng khác của cơ thể ngoài tuyến giáp.
- TSH tăng nhẹ và FT4 không thay đổi cảnh báo suy giáp không triệu chứng.
Siêu âm tuyến giáp
Nhờ sóng siêu âm, bác sĩ sẽ quan sát được hình ảnh tuyến giáp ở vị trí nào, kích thước các nhân giáp nếu có.
Kiểm tra độ tập trung Iod
Thực hiện phương pháp này bằng cách cho người bệnh dùng 1 lượng iod nhất định trước khi bắt đầu. Nếu khả năng tập trung cao, tức là họ đang mắc bệnh cường giáp và ngược lại đối với bệnh suy giáp.
Xạ hình tuyến giáp
Xạ hình tuyến giáp với mục đích là để kiểm tra khả năng hấp thụ của tế bào bằng việc dùng lượng nhỏ iod phóng xạ (I131). Tuyến giáp sẽ bị các chất phóng xạ bao vây khi nó tiến vào trong cơ thể.
Sinh thiết tuyến giáp
Sau khi thực hiện các phương pháp chẩn đoán và nghi ngờ có khối u ác tính. Bác sĩ chỉ định bệnh nhân sinh thiết tuyến giáp. Bệnh nhân được gây tê vùng cổ, sau đó dùng kim nhỏ chọc hút các tế bào nhân. Sau khi lấy được tế bào ra, mẫu được đặt dưới kính hiển vi để kiểm tra sự bất thường.
Phương pháp này thường sử dụng trong chẩn đoán K giáp và chỉ dùng đối với bệnh nhân có khối u lớn hơn 1cm. Sau khi chẩn đoán và có kết luận chính xác, bác sĩ bắt đầu lên phác đồ điều trị phù hợp dựa vào tình trạng bệnh, sức khỏe và mong muốn của bệnh nhân.
>>Xem ngay: Phương pháp điều trị bệnh tuyến giáp
Không có tuyến giáp con người có sống được không?
Các nghiên cứu khoa học cho biết, không có tuyến giáp con người vẫn có thể sống. Tuy nhiên, họ cần dùng thuốc để thay thế hormon đến cuối đời để duy trì sức khỏe tổng thể.
Bên cạnh đó, người bệnh cần duy trì tái khám để kiểm tra sự thay đổi hàm lượng hormon trong tế bào cơ thể. Đa số những người sau khi phẫu thuật tuyến giáp không gặp biến chứng nguy hiểm. Đối với một số người bị suy giáp thường gặp các triệu chứng:
- Táo bón
- Rụng tóc
- Tăng cân nhẹ
- Da khô, nhăn
- Chán nản, mệt mỏi
- Khó tập trung
Cách bảo vệ và tăng cường sức khỏe tuyến giáp
Ăn uống đảm bảo dinh dưỡng
Một trong những điều cần thiết nhất để duy trì sức khỏe tuyến giáp, là xây dựng và duy trì chế độ ăn uống cân bằng. Để kiểm soát tình trạng viêm, người bệnh cần tuân thủ chế độ dinh dưỡng, bao gồm:
- Đậu
- Rau
- Trái cây
- Cá và hải sản
- Các loại ngũ cốc
- Các loại hạt
- Dầu ăn và chất béo lành mạnh: dầu o liu, dầu hạt cải hữu cơ, dầu hướng dương, dầu dừa, dầu cây rum, các loại hạt, bơ.
Lưu ý với một số thực phẩm
- Người bệnh không nên ăn thực phẩm chế biến chứa đường, phẩm màu và chất bảo quản
- Thực phẩm đã qua chế biến, chất béo chuyển hóa, siro bắp có lượng đường fructose cao, đường tinh luyện, bột ngọt có thể gây viêm ruột.
- Các loại rau họ cải: bắp cải, súp lơ, cải xoong, su hào, cải thìa và cải Brussels…Chúng có thể chứa nhiều chất dinh dưỡng như: vitamin C, vitamin B9. Tuy nhiên ăn sống với liều lượng cao có thể gây rối loạn tuyến giáp.
Bổ sung các chất cần thiết cho cơ thể
- Hãy bổ sung lượng iod cần thiết cho cơ thể để tuyến giáp có thể tổng hợp hormon. Tuy nhiên, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ để sử dụng với lượng phù hợp.
- Cải thiện sức khỏe tuyến giáp bằng selen hoặc vitamin D. Bạn hãy nhờ bác sĩ kiểm tra lượng vitamin D trong cơ thể. Nếu thiếu vitamin D có thể liên quan đến bệnh tự miễn.
- Probiotic có thể hỗ trợ điều chỉnh hệ thống miễn dịch, tăng cường nhu động ruột. Giúp cải thiện tính thấm của ruột và hỗ trợ điều trị bệnh tuyến giáp.
Bảo vệ cơ thể trước các chất độc hại từ môi trường
Nếu tiếp xúc lâu dài với các hóa chất can thiệp vào hệ thống nội tiết có thể gây các vấn đề về tuyến giáp. Bạn cần lưu ý với nhóm chất ô nhiễm hữu cơ bền vững Perfluorinated thường tìm thấy trong những đồ vật như:
- Vải chống thấm nước
- Thảm
- Dụng cụ nấu chống dính
- Bọt chữa cháy
- Các sản phẩm làm từ da.
Vậy là chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu chi tiết về tuyến giáp ở vị trí nào? Cấu tạo và chức năng rao sao? Các bệnh lý thường gặp và cách phòng ngừa hiệu quả.
Lưu ý, các thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo hoàn toàn không thay thế cho việc chẩn đoán và điều trị y khoa.
Để được khám, siêu âm tuyến giáp KHÔNG MẤT PHÍ. Người bệnh hãy liên hệ với Chuyên khoa tuyến giáp An Hòa để được tư vấn, hỗ trợ.
THÔNG TIN LIÊN HỆ ĐẶT LỊCH AN HÒA
Cơ sở 1: 191 Phố Vọng, Phường Đồng Tâm, Quận Hai Bà Trưng
Cơ sở 2: Số 16, lô sth39, Thích Quảng Đức, Nha Trang, Khánh Hòa
Hotline: 092 462 5678
